جرم خيانت در امانت موضوع ماده 674 قانون مجازات اسلامي است كه طبق آن هر گاه اموال منقول يا غيرمنقول به عنوان امانت به کسي داده شده و بنابراين بوده که اشياي مذکور مسترد شود يا به مصرف معيني برسد و شخصي که آن اشيا نزد او بوده آنها را به ضرر مالکين يا متصرفين آنها استعمال يا تصاحب يا تلف يا مفقود كند، به حبس محکوم خواهد شد.در ادامه پرونده ای را بازخوانی می کنیم که شاکی مدعی شده است فردی در امانت او خیانت کرده است .مرجع قضایی سپس درباره صحت و سقم ادعای شاکی اقدام به صدور رای می کند.
1- نمونه پرونده خیانت در امانت خودرو
شروع شکایت خیانت در امانت با شکوائیه شاکی
شاكي طي شكواييهاي عنوان ميكند كه مالك اتومبيل پرايد بوده و با این خودرو تصادف كرده است. وي عنوان میکند: «آن خودرو را به طور اماني در اختيار متهم قرار دادم و بعد از تصادف از نامبرده (متهم) خواستم كه اتومبيل را به صورت سالم تحويل دهد و ايشان اتومبيل را برای تعمير برد و ديگر باز نگرداند حالا هم متواري است. من تقاضای رسيدگي براي خيانت در امانت و نيز توقيف اتومبيلم را دارم».
بعد از این شکایت دادسرا پرونده را برای تحقيقات به كلانتري ارجاع و شاكي در اظهارات خويش در كلانتري شكايت خويش را مجددا مطرح و درخواست رسيدگي کرد. كلانتري هم در گزارشي این مطالب را به دادسرا اعلام و اطلاع داد. در دادسرا دو نفر به عنوان شاهد اين موضوع را گواهي و شهادت ميکنند و شاكي نیز عنوان ميكند كه متهم اتومبيلش را دستكاري و پلاك آن را تعويض كرده است و چند بار این اتومبيل را در مكانهاي مختلف ديده و چون دستور توقيف نداشته، نتوانسته است از فرار او جلوگيري كند، به اين ترتيب تقاضاي صدور دستور جلب سيار متهم و توقيف اتومبيل را كرد.
رسیدگی کیفری به جرم و شکایت شاکی
تماس با دادگران و دریافت وقت مشاوره با وکیل:
02188019244 – 02188019243
دستور جلب متهم خیانت در امانت
طبق دستور دادگاه، برگ جلب صادر و در آن اجازه ورود به منزل و مخفيگاه يك بار در روز و يكبار در شب صادر ميشود. در تاريخ 27/10/91 ماموران موفق به توقيف ماشين ميشوند و ماشين نيز به پاركينگ منتقل ميشود. متهم در اظهارات خويش در كلانتري بيان ميكند كه اظهارات شاكي را به هيچ وجه قبول ندارد. وی میگوید: «اظهارات شاهدان و شاكي در پرونده به هيچ وجه ثابتكننده ارتكاب خيانت در امانت نیست و اينجانب با شاكي شراكت داشته و بابت تضمين حساب قبلي، سند ماشين را به نام ايشان منتقل كردم تا بعد از تسويه حساب، سند را به نام من بزند و به همين دليل بود كه اتومبيل مدت 3 سالی میشود كه دست اينجانب است.
در واقع اتومبيل در مالكيت من بوده و برای تسويهحساب به نام شاكي سند زده شده و افراد ديگري هم كاملا در جريان ماوقع قرار دارند كه حاضرند در دادگاه حاضر و شهادت دهند.»در تاريخ 7/11/91 جلسه شعبه بازپرسي در وقت فوقالعاده تشكيل شده و با حضور طرفين مواجهه حضوري به عمل ميآيد. بعد از صدور قرار مجرميت در خصوص خيانت در امانت با موافقت دادستان كيفرخواست در اين مورد صادر ميشود و پرونده به مجتمع قضايي جهت رسيدگي ارسال ميشود.
جرم خیانت در امانت – پرونده عملی
راه های تماس و مشاوره با وکلای دادگران:
02188019243
رسيدگي دادگاه به جرم خیانت درامانت
براساس درخواست طرفين دادرس دادگاه كيفري طي دستوري به مدير دفتر اعلام ميكند كه نظر به اينكه متهم از بدو تشكيل پرونده تاكنون دليل و مدركي دال بر خريد يا مالكيت خودرو توقيف شده، ارايه نداده و شاكي نيز با ارايه سند مالكيت تقاضاي رفع توقيف و تحويل آن را كرده است، دفتر طي شرحي به كلانتري اعلام كند تا طرفين احضار و پس از احراز هويت، خودرو به آقاي «م.ل» و مدارك مربوط به متهم كه در داخل خودرو كشف شده به وي مسترد شود.
در تاريخ00/00/00 جلسه دادگاه با حضور شاكي و متهم و مطلع تشكيل شد كه به آقاي «ر.ن» به عنوان متهم تفهيم اتهام ميشودكه نامبرده با دلايل ارايهشده در لايحههاي قبل، اتهام را رد ميكند. دادگاه در همين تاريخ پس از بررسي پرونده، ختم رسيدگي را اعلام و مبادرت به صدور راي ميكند.
رأي دادگاه در جرم خیانت در امانت و پس ندادن خودرو
درخصوص شكايت آقاي محمد …… عليه آقاي رامين ……… داير بر خيانت در امانت با اين توضيح كه:
1- شاكي اعلام كرده است :«من در تاريخ 00/00/00 يك دستگاه اتومبيل پرايد را كه تصادف هم كرده بود و در يد آقاي رامین …. بوده از آقاي حسن …. در محضر خريدم و چون مقصر تصادف آقاي رامین … بود، ماشين را به وي دادم تا ببرد و آن را درست كند و برگرداند، ولي رفت و متواري شد تا حدود 2 سال كه توانستم ماشين را توقيف كنم.»
2- متهم اظهار داشته است: «من ماشين مورد بحث را قولنامهاي از آقاي حسن … خريده بودم و حدود نصف پولش را هم داده بودم، آقاي محمد …. كه در نزديكي منزل ما زندگي ميكند و دفتر دارد و با هم آشنا بوديم و كار ميكرديم، گفت: من بقيه پول ماشين را ميدهم و سند به نام من زده شود، شما بقيه پول ماشين را به من كمكم بده، هر وقت تمام شد، سند شما را ميزنم. بعد ماشين تصادف كرد و با همان ماشين كه تصادف كرده بودم آقاي محمد …. را به محضر بردم و آقاي حسن هم آمد و سند را به نام آقاي محمد … زدیم، ولي وي بعد آمد و شكايت كرد كه من خيانت در امانت كردهام.»
3- به این ترتیب با توجه به محتويات پرونده و گواهي آقاي حسن … مبني بر اينكه من اول ماشين را به آقاي رامین …. به صورت عادي فروخته و حدود نصف پولش را هم گرفته بودم، بعد آقاي رامین … و محمد …. توافق كردند كه من سند را به نام آقاي محمد … بزنم كه اين كار را كردم و از بقيه ماجراها خبر ندارم و با توجه به اينكه آقاي محمد …. يك بار در تاريخ 23/12/90 در مجتمع قضايي عليه آقاي رامین …. طرح شكايت داير بر خيانت در امانت کرده ولي آن را رد و تا تاريخ 00/00/00 يعني حدود دو سال مساله را رها كرده است و اين مطلب حكايت از اين دارد كه سند رسمي به نام آقاي محمد … تنظيم شده و خود وي هم قبول كرده كه نصف پول ماشين را من به آقاي حسن … پرداخت کرده است، اما قرار بوده كه بعد از پرداخت همين پول كه آقاي محمد …. داده، از طرف آقاي رامین … مجددا سند به نام آقاي ر.ن تنظيم شود، ولي به لحاظ اينكه آقاي ر.ن در زمان تعیین شده پول آقاي م.ل را نداده است، بين ايشان اختلاف بوجود آمده و در نهايت آقاي محمد …. عليه آقاي رامین … به عنوان خيانت در امانت مبادرت به طرح شكايت كرده است، لذا با توجه به جميع قراين و شواهد موجود در پرونده و اينكه موقع تصادف ماشين در اختيار آقاي رامین …. بوده است و تاريخ تصادف 00/00/00 بوده است، به لحاظ عدم وقوع بزه خيانت در امانت، دادگاه به استناد بند (الف) ماده 177 قانون آيين دادرسي كيفري و مفاد اصل 37 قانون اساسي، آقاي ر.ن را از اتهام انتسابي تبرئه ميكند. اين راي پس از ابلاغ به مدت 20 روز قابل تجديدنظرخواهي در محاكم تجديدنظر استان است.
آزادی مشروط در جرم خیانت در امانت
تحليل پرونده خیانت در امانت خودرو
سير رسيدگي به موضوع شكايت از نظر شكلي منطبق با قانون بوده و خالي از هرگونه خدشه و ايراد است، اما از نظر ماهوي راي دادگاه از استدلال قوي برخوردار نيست. به نظر ميرسد نتيجه راي درست باشد، اما مناسب بود كه دادگاه با توجه به محتويات پرونده و اقرار طرفين اينگونه استدلال ميكرد كه چون عمل عنوان امانت نداشته است،
بنابراين جرم خيانت در امانت و اركان مادي و معنوي و قانوني آن محقق نشده است. لازم به ذكر است كه طبق قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور كيفري مصوب سال 1378، پس از ارجاع پرونده به شعبه دادگاه و عدم نياز به تحقيق و يا اقدام ديگر دادگاه كيفري چنانچه اتهامي متوجه متهم نبوده يا عمل انتسابي به وي جرم نباشد، اقدام به صدور راي برائت و يا قرار منع تعقيب ميكند. اصل 37 قانون اساسي نيز مقرر كرده است كه اصل بر برائت است و هیچ کس از نظر قانون مجرم شناخته نمیشود، مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح ثابت شود.
اطلاع از انواع خیانت در امانت و جرایم در حکم آن
پرونده خیانت در امانت و پس ندادن بار پسته
شروع دعوای خیانت در امانت
در پرونده حاضر شاکی دعوا به نام «اسماعیل…» با ارایه شکایتنامهای با عنوان جرم خیانت در امانت و چپس ندادن بار پسته توسط متهم پرونده به نام «علی…» به دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم، تعقیب و مجازات متهم را تقاضا میكند. وی در بخش مربوط به شرح شكواییه خود درباره جرم ارتكابی علیه خود چنین توضیح میدهد: «بنده یك بار پسته به ارزش 97 میلیون تومان به متهم دعوا برای فروش در میدان ترهبار تهران دادهام. متاسفانه متهم باوجود فروش بار پسته، پول آن را به من نمیدهد. در ضمن اینجانب صورتحسابهای تحویل بار و فروش پسته را نیز ضمیمه شكواییه کردهام.»
این پرونده خیانت در امانت پس از ثبت در دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم و قبل از ارجاع به مرجع خاصی، برای تحقیقات مقدماتی به کلانتری فرستاده و متهم در كلانتری برای ادای پارهای توضیحات احضار میشود.
متهم پرونده خیانت در امانت پس از حضور در کلانتری اظهار میدارد که «اینجانب 97 میلیون تومان به نامبرده بدهکار بودم، اما 70 میلیون به استناد این حواله که ارایه میدهم، به وی دادهام و 27 میلیون نیز باقی مانده است که به علت نسیه فروختن بار اکنون ندارم، اما به وی در آینده پرداخت خواهم كرد.»
پرونده حاضر پس از اخذ تحقیقات به همراه طرفین و مدارک به دادسرای بازگردانده و از طریق واحد ارجاع به یكی از شعب بازپرسی مستقر در آن دادسرا ارسال میشود. با دستور بازپرس شعبه، پرونده مذكور برای تکمیل تحقیقات به کلانتری فرستاده میشود و طرفین دعوا برای تحقیقات تكمیلی دعوت میشوند که شاکی دعوا اظهار میدارد 10 تن پسته به مبلغ 107 میلیون و نهصد هزار تومان به «علی» که شغل بارفروشی دارد؛ دادم.
پرونده سپس با اعلام عدم حضور متهم، به دادسرا بازگردانده و دستور جلب متهم از سوی بازپرس پرونده صادر میشود. نهایتاً پرونده با جلب وی به دادسرا میرود و توسط قاضی کشیک از وی تحقیقاتی به عمل میآید و اتهام به وی تفهیم میشود.وی در ادامه اظهار میدارد كه چون پولم را بردند، نتوانستم بدهی خود را به وی پرداخت كنم. پس از این تحقیق، قرار وثیقه 15 میلیون تومانی نسبت به متهم صادر میشود که وی به دلیل عجز از پراخت وثیقه به بازداشتگاه اعزام میشود.
متهم در روز بعد برای تحقیق مجددا به شعبه بازپرسی اعزام میشود. او در شعبه دادسرا اظهار میدارد که بار پسته را به دیگران نسیه فروختم و به شاكی دعوا بدهکارم و پرداخت خواهم کرد. در ادامه از سوی بازپرس پرونده قرار مجرمیت برای متهم صادر می شود. پرونده برای تایید یا رد قرار صادره به مرجع دادیاری اظهارنظر ارسال میشود و این نهاد قضایی با قرار مجرمت صادره از سوی بازپرس پرونده موافقت میكند. در نتیجه علیه متهم از سوی دادستان کیفرخواست صادر و مجرمیت متهم با توجه به 1) شکایت، 2) رسیدهای امانی و 3) اقرار ضمنی متهم صادر میشود.
رسیدگی دادگاه به پرونده خیانت درامانت
پرونده فوق به مجتمع قضایی دادگاههای كیفری ارسال، پس از ثبت در مجتمع به یكی از شعب از دادگاههای كیفری ارجاع می شود و پس از ثبت توسط دفتردار شعبه، به قاضی محترم دادگاه داده میشود. قاضی نیز با ملاحظه تكمیل بودن محتویات پرونده دستور تعیین وقت رسیدگی میدهد و در نتیجه وقت جلسه رسیدگی تعیین و جلسه در وقت مقرر تشکیل میشود.
در جلسه رسیدگی شاکی به ارایه شکایت به شرح شکواییه میپردازد و متهم نیز دفاع میکند که 27 میلیون تومان بدهکارم و مهلت میخواهم. در ادامه متهم در مقام دفاع اظهار میدارد که شاکی با وجود طلب 27 میلیون تومانی، طلب خود را به وسایل متقلبانه بیشتر جلوه میدهد و با توجه به عدم تحقق ارکان جرم به علت عدم قصد تصاحب و سوءنیت و آمادگی وی به پرداخت مابقی تقاضای رد شکایت و تقاضای استمهال برای رضایت شاکی را میکند. شاکی در ادامه اظهار میدارد که اصل طلب وی بیشتر است.
رای دادگاه پرونده خیانت در امانت
در نهایت دادگاه كیفری پس از بررسی اظهارات طرفین دعوا و تحقیقات لازم، ختم رسیدگی را اعلام و به شرح ذیل مبادرت به صدور رای خود میكند: «در خصوص اتهام آقای علی… دایر بر خیانت در امانت به شرح اینکه شاکی بار پسته را برای فروش در اختیار متهم دعوا که حقالعملکار میباشد، قرار داده است که متهم پس از فروش ما به ازای آن را باز نگردانده است و مبلغی را به نفع خود تصاحب كرده است. دادگاه با توجه به محتویات پرونده و شکایت شاکی و اقرارهای صریح مبنی بر تحویل بارها شاکی و فروش آنها و عدم استرداد و تحویل وجه موضوع شکایت و کیفرخواست صادره و عدم دفاع موثر وکیل متهم انتساب بزه را به وی محرز دانسته و مستندا به ماده 674 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375، متهم موصوف را به تحمل 6 ماه حبس محکوم میكند. رای صادره حضوری بوده و ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر است.»
تحلیل پرونده خیانت در امانت
در رأی و پرونده فوق نکات ذیل حایز اهمیت است.:
در جرم خیانت در امانت رکن اصلی سپردن و نیز تحقق رابطه امانی بوده که سپردن در آن، مفهومی وسیعتر از عقد ودیعه دارد و در پرونده فوق نیز محقق شده است. اما درباره تحقق رابطه امانی نظرات مختلفی وجود دارد که به نظر میآید كه تحقق رابطه امانی عرفی در آن کفایت میکند و با توجه به ماده 358 قانون تجارت و 674 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 و اینکه حقالعملکار نیز مانند وکیل است و وکیل نیز امین است، پس رابطه امانی در پرونده محقق است. در رای وحدت رویه شماره 2578 نیز بر تحقق رابطه اموال در مورد تصرف در وجوه حاصل از فروش مال امانی تاکید شده و عنصر قانونی این جرم ماده 674 قانون مجازات اسلامی است.
اصل در فروش اموال به صورت نقدی است مگر اینکه عرف تجارت، مقتضی آن نباشد یا آمر دستور آن را داده باشد. به این ترتیب فروش نسیه نیز در صورت عدم اثبات خلاف خود، نوعی تعدی و تفریط و از مصادیق خیانت است. با توجه به اینکه عدم این فرض و اصل ثابت نشده است و حتی فروش نسیه هم ثابت نشده است، بر این مبنا با استناد به اصل و با توجه به فروش جزیی توسط حقالعملکار و عرف که بر نقدی بودن آن دلالت میکند و ادعای فروش نقدی بیشتر به داستان و کذب شباهت دارد، خیانت امین محرز است.
به نظر میرسد كه دفاع احتمالی متهم دعوا بایستی دایر بر اثبات عرفی بودن فروش نسیه و یا دستور فروش نسیه یا رویه بودن آن بین او و آمر و نیز اثبات نسیه بودن مال مذکور باشد، زیرا در این موارد رویه تقریبا ثابت است و باید موضوعات فوق و عدم سوءنیت متهم پرونده جهت دفاع قرار میگرفت. با عنایت به توضیحات فوق به نظر میآید كه رای صادر شده صحیح بوده است، ولی مجازات خفیفی برای متهم دعوا مورد حکم دادگاه كیفری قرار گرفته است که شایسته است به دلیل رواج خیانت در امانت بازدارندگی احکام تقویت شود.
راه های تماس و مشاوره حقوقی با وکیل برای جرم خیانت در امانت
