کودکی از ابتدای تولد تا 18 سالگی را شامل می گردد. حقوق کودکان از این نظر دارای اهمیت است که فراتر از فرمان های اخلاقی به مقررات جامع همراه با ضمانت اجراهای حقوقی برای محافظت جسمی، روحی، اخلاقی، عاطفی و جنسی کودکان می پردازد.
حقوق کودکان در ایران
در ایران علی رغم وجود مقرراتی پراکنده، در موضوع حمایت از کودکان قوانینی همچون قانون مجازات اسلامی، قانون مدنی، قانون حمایت از خانواده، قانون تامین زنان و کودکان بی سرپرست و قانون تامین وسائل و امکانات تحصیل اطفال و نوجوانان ایرانی وجود داشته که نهایتاً در شکل قانون «حمایت از کودکان و نوجوانان» ظهور و بروز نمود.
به موجب ماده 2 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان هر نوع اذیت و آزار کودکان و نوجوانان که موجب شود به آنان صدمه جسمانی یا روانی و اخلقی وارد شود و سلامت جسم یا روان آنان را به مخاطره اندازد ممنوع است.
بطور کلی موارد زیر از جمله مهمترین منافع و حقوق کودکان بشمار می آیند که نیازمند حمایت می باشد:
1- حق حیات کودک
2- هویت کودک ازجمله سن، جنس، نژاد کودک
3- مراقبت و نگهداری و امنیت کودک
4- رفاه کودک
5- حق آزادی بیان کودک
6- حق بر سلامتی و تحصیل کودک
مراحل رسیدگی به شکایت کیفری در دادسرا
احکام و ویژگی های قوانین راجع به حقوق کودکان
در قانون مدنی و قانون حمایت خانواده منفعت کودک مورد توجه قرار گرفته است و بدنبال آن در آرای قضایی مربوط به حضانت کودک به این امر توجه شده است. این رویه عمدتاً با توجه به تعهدات ملی و بین المللی دولت در زمینه رعایت مفاد کنوانسیون حقوق کودک و همچنین رعایت تعهدات ناشی از شرع مقدس اسلام است. اما برمبنای آنچه که در قانون ایران بیان گردیده مبنای اجرای کنوانسیون کودک مطابقت آن با ضوابط شرعی است.
ویژگی مشترک تمامی قوانین و مقررات راجع به حقوق کودکان این است که به کودک از نظر جسمی و روحی آسیب وارد نشود و برای رشد و تکامل وی ضروری باشد. به موجب کنوانسیون حقوق کودک و اعلامیه ی جهانی حقوق کودک والدین و یا قیم قانونی، والدین مسؤولیت عمده را در مورد رشد و پیشرفت کودک به عهده دارند و اساسی ترین مسأله آنها حفظ منافع عالیه کودک است.
غالب حمایت های مقنن از کودك بزه دیده نیز به صورت حمایت های کیفری در قانون مجازات اسلامی جلوه گر شده است. با این وجود، مقنن گاه کودکی بزه دیده را موجب تخفیف مجازات و گاه از موجبات تشدید مجازات دانسته است، و سرانجام در مواردی به منظور حمایت ویژه از کودکان، ارتکاب اعمالی را که در حق بزرگسالان جرم نیست، در حق کودکان جرم دانسته است.
مقنن در مواردی، صغر سن بزه دیده را از علل تخفیف مجازات دانسته است؛ مثلاً در جرم قذف که مستوجب حد (هشتاد ضربه شلاق حدی) است، در ماده 146 قانون مجازات اسلامی پیشین مصوب 1370، شرط اجرای حد را بلوغ، عقل، اختیار و قصد قذف کننده دانسته و از طرفی برای قذف شونده نیز شرط بلوغ، عقل، اسلام و عفت را قرار داده است.همچنین در ماده 147، انسان بالغ و عاقلی که شخص نابالغ را قذف می کند، مستوجب تعزیر تا 74 ضربه شلاق دانسته است.
بنابراین نابالغ بودن بزه دیده از موارد تبدیل مجازات حد به مجازات تعزیری یعنی از موارد تخفیف مجازات است. همچنین در جرم زنا چنانچه زن شوهردار مرتکب عمل زنا با پسر نابالغ شود، حد رجم ساقط شده و زن فقط به صد ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
در قانون جدید مجازات اسلامی مصوب 1392 فصل دهم آن از مواد 88 تا 95به مجازات ها و اقدامات تامینی و تربیتی اطفال و نوجوانان پرداخته است.
مفهوم کودک آزاری
کودک آزاری به هر نوع رفتاری گفته می شود که توسط والدین یا دیگران بر روی کودک(فرد زیر 18 سال) انجام می گیرد و به سلامتی جسمی و روانی وی آسیب می رساند. کودک آزاری ممکن است به صورت انجام عمل «فعل» باشد مانند تنبیه بدنی و یا عدم انجام عملی«ترک فعل» باشد مانند گرسنه نگه داشتن عمدی کودک. رفتارهایی که بهصورت تصادفی انجام میشوند کودک آزاری به حساب نمیآیند، مانند اینکه کودکی به علت تصادم با موتور دچار مصدومیت شود.
علائم کودک آزاری
از علائم کودک آزاری می توان به موارد ذیل اشاره نمود:
افسردگی، اختلال شخصیت، ناتوانی در یادگیری، پرخاشگری، احساس گناه، کاهش اعتماد به نفس، جویدن ناخن و …
انواع کودک آزاری
کودگ آزاری انواع مختلفی دارد مانند کودک آزاری جسمی، عاطفی ، جنسی، صنعتی، تحصیلی
راه های تماس و مشاوره با وکیل متخصص دعاوی کیفری
تشریح مصادیق کودک آزاری
1) کودک آزاری جسمی
به هر نوع سوءرفتاری گفته می شود که بر روی جسم کودک انجام گرفته و موجب صدمه زدن به وی می شود مانند شکستن استخوان، سوزاندن پوست، ایجاد جراحت یا بریدگی یا کبودی بر روی جسم کودک.
2) کودک آزاری عاطفی(روانی)
به رفتارهایی گفته می شود که کودک را به لحاظ عاطفی (روانی) تحت تاثیر قرار میدهد مانند بی توجهی و غفلت نسبت به کودک، فراهم نکردن بهداشت،طردكردن، نادیده گرفتن،خرد کردن شخصیت، وادارکردن کودک به انجام رفتار نامناسب.
3) کودک آزاری جنسی
به هر نوع بهره کشی جنسی از کودک گفته می شود که توسط افراد دیگر انجام می شود مانند ازدواج زود هنگام، لمس بدن کودک، وادار کردن کودک به مشاهده تصاویر و یا اعمال مستهجن.
4) کودک آزاری صنعتی
به استفاده از کودکان در انواع مشاغل گفته می شود مانند کار کردن کودکان در کارخانه ها، تولیدی ها،مزارع .
5) کودک آزاری تحصیلی
به مجبور کردن کودک جهت گرفتن نمره بالا و تحصیل در مدارج بالا هنگامی که کودک به لحاظ ذهنی توانایی نداشته باشد کودک آزاری محسوب می شود.
تماس با دادگران و دریافت وقت مشاوره با وکیل:
02188019244 – 02188019243
علل های کودک آزاری
1) علت خانوادگی
نداشتن مهارت لازم توسط والدین جهت تربیت کودک،ناآگاهی والدین نسبت به توهین و تحقیرآمیز بودن رفتار آنان نسبت به کودک، سواد کم والدین، مشاجرات مکرر، داشتن سوء پیشینه توسط والدین باعث می شود آن ها با رفتارهای خود کودک را مورد آزار قرار دهند.
2) علت فرهنگی
زندگی کردن در طبقات اجتماعی و اقتصادی پایین کودک را بیشتر در معرض آسیب قرار می دهد.
3) علت روانی
هنگامی که والدین به اختلالات روانی مبتلا باشند کودکان را مورد آزار و اذیت قرار می دهند
مانند تندخویی، خشونت، بی توجهی و یا اینکه برخی از کودکان به علت شرایط روانی خاصی که دارند بیشتر در معرض آسیب قرار می گیرند مانند کودکان غیرطبیعی یا طرد شده.
4) علت اقتصادی
فقر باعث می شود والدین به علت فشارهای مالی کودکان را مورد آزار قرار دهند.
نکات مهم جرم کودک آزاری
سیاست قوه قضاییه و سیاست دینی، رسیدگی و مجازات مجرم در این پروندههاست، اما تبیین این موضوع خود اشاعه منکرات را به دنبال دارد؛ بنابراین موضع دادگستری در رسیدگی به این پروندهها روشن است و حتی صراحت داریم که اگر چنین پروندههایی در دادگاه مطرح شد دادگاه باید غیرعلنی برگزار شود.
در پروندههای غیراخلاقی و منافی عفت به ویژه در جایی که شاکی خصوصی وجود دارد، سیاست دستگاه قضایی برخورد قاطع با مرتکبان این جرایم است و هیچ گونه مماشاتی در برخورد با آنها نداشته و نخواهد داشت.در پروندههای اینچنینی که مجازات اعدام را به دنبال دارد، حکم اعدام صادر و اجرا هم میشود، اما قرار بر این نیست که محتویات پرونده اطلاعرسانی شود؛ زیرا در تعالیم دین و مقررات ایران در ارتباط با اعمال منافی عفت اصل بر غیر علنی برگزار شدن دادگاه و جلوگیری از اشاعه این قبیل اخبار است.
ورود سریع مسئولان قضایی به پرونده شکایت یکی از والدین کودکان مبنی بر کودک آزاری، به محض شکایت یکی از والدین کودکان در یکی از مهدکودکهای سه ستاره اردبیل، پیگیر این مورد شدیم .خدمهای که کودک را مورد آزار و اذیت قرارداده بود، به همراه مدیر مهدکودک که به دلیل سهلانگاری در نظارت مجموعه تحت مدیریت خود مسبب این حادثه بوده، بازداشت شده و روانه زندان شدهاند، همچنین این مهدکودک نیز با دستور قضایی تا اطلاع ثانوی پلمپ شد.
با توجه به اهمیت حفظ امنیت مراکز نگهداری کودکان و مهدکودکها، نظام قضایی با کوچکترین بدرفتاری با کودکان با جدیت، قاطعیت و به شدت برخورد میکند و هیچگاه در مقابل چنین حوادثی کوتاه نخواهد آمد.با استفاده از ظرفیتهای قانونی مجازات سنگینی از جمله حبس و جزای نقدی در انتظار مسببان چنین حوادثی خواهد بود . پدیده نوظهور آزار کودکان در موسسات و مهدها .
در شرایطی که مقامات قضایی از برخورد قاطع و اعمال مجازات سنگین سخن میگویند، یک حقوقدان از نبود چنین قانونی برای تشدید برخورد با یک فرد کودک آزار خبر میدهد و میگوید: پدیده کودک آزاری در اماکنی مانند مدارس یا مهدکودک یک پدیده نوظهور است که در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشت و متاسفانه گریبانگیر نظام اجتماعی و حقوقی جامعه شده است.
این پدیده باید با بررسی جامع حقوقی و جامعهشناختی و علتشناسی، مشخص شده و شفافسازی شود که چرا در حال بروز و توسعه است؟برخی خلاهای موارد متعدد که عامل بروز چنین اتفاقاتی میشود.
در ابتدا باید تاکید کرد با نگاهی به چارچوب قوانین و مقررات، متوجه میشویم که کودک و نوجوانی که مورد آزار به خصوص آزار جنسی قرار میگیرند، در تمام کشورها و نظامهای حقوقی دنیا با تعریفی از تشدید مجازات مواجه میشوند.اگر حدود مشخصی برای این جرم تعریف شود، میتواند قوانین خاص خود را پیدا کند . سوءاستفاده از موقعیت، «جرم» است.
در صورتی که افراد به اعتبار سمت و موقعیت خاص اجتماعیشان، کودک و یا نوجوانی را مورد تعرض قرار دهند یا از آنها سوء استفاده کنند باید با نهایت و شدت برخورد مواجه شوند اما متاسفانه این خلاء قانونی برای رسیدگی به چنین مجرمانی به چشم میخورد.
برخی نظامات اجتماعی مانند مهدهای کودک یا موسسات عمومی، نهادهایی هستند که گروه سنی کودک و نوجوان به امانت به آنها واگذار میشوند به عبارتی این گروه خاص در حکم امانت اجتماعی تلقی میشوند و بر اساس اهمیت موضوعی آن، باید نظارت خاصی روی آن موسسات باشد.
صدور مجوز برای هر نهادی یک اصول و مقررات خاص دارد و مراکزی مانند مدرسه یا مهد هم از این قاعده مستثنی نیستند.متاسفانه بر اساس قانون چنین مراکزی برای مجوز فقط از نگاه اداری مورد بررسی قرار میگیرند و صلاحیت اخلاقی و سلامت افراد تشکیل دهنده در آن؛ گاه با غفلت مواجه شده است.
این مهم که نظارت بعد از ارائه مجوز و آغاز فعالیت یک مرکز یا موسسه آموزشی دارای اهمیت است متاسفانه آن طور که باید مورد توجه قرار نگرفته و اجرایی نشده است.
پدیده کودک آزاری یک پدیده واکنشی است.با توجه به اهمیتی که در عمق حادثه وجود دارد، باید به دنبال علتیابی ریشهای باشیم و ضمن مبارزه به معلول، راهکار زیربنایی پیدا کنیم.
تجاوز به عنف مشمول قواعدی مانند حدود میشود اما از سوی دیگر ممکن است شامل حدود نشده که در این صورت مشمول تعزیرات میشود.تجاوز به کودک و نوجوان در مدارس یا مهدکودک در چارچوب امانت اجتماعی است.
راه های تماس و مشاوره با وکلای دادگران:
02188019243
نحوه مقابله با کودک آزاری
هر نوع کودک آزاری باید گزارش شده تا از ادامه آن جلوگیری شود. همچنین هنگامی که با کودکی برخورد می شود که مورد آزار و اذیت قرار گرفته بهتر است با مراکز حمایت از کودکان تماس گرفته و آن ها را در جریان گذاشت.این مراکز ملزم هستند کودک را تحت حمایت قرار داده و حتی جهت دفاع از آن ها به مراجع قضایی مراجعه نمایند.
مجازات کودک آزاری
1- طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب سال 1381، کودک آزاری جرم عمومی محسوب شده و نیازی به شاکی خصوصی ندارد.
2- هرگونه خرید، فروش، بهرهکشی و به کارگیری کودکان به منظور ارتکاب اعمال خلاف ازقبیل قاچاق، ممنوع و مرتکب حسب مورد علاوه بر جبران خسارات واردهبه شش ماه تا یک سال زندان و یا به جزای نقدی از ده میلیون ریال تا بیست میلیون ریال محکوم خواهد شد.
3- هرگونه صدمه و اذیت و آزار و شکنجه جسمی و روحی کودکان و نادیدهگرفتن عمدی سلامت و بهداشت روانی و جسمی و ممانعت از تحصیل آنان ممنوع ومرتکب به سه ماه و یک روز تا شش ماه حبس و یا تا ده میلیون ریال جزاینقدی محکوم میگردد.
4- کلیه افراد و مؤسسات و مراکزی که به نحوی مسؤولیت نگاهداری وسرپرستی کودکان را بر عهده دارند مکلفند به محض مشاهده موارد کودک آزاری مراتب راجهت پیگرد قانونی مرتکب و اتخاذ تصمیم مقتضی به مقامات صالح قضائی اعلام نمایندتخلف از این تکلیف موجب حبس تا شش ماه یا جزای نقدی تا پنج میلیون ریال خواهد بود.
وکیل برای جرایم اطفال و نوجوانان
نمونه سوال مخاطب دادگران برای جرم کودک آزاری
سوال: مدیر مدرسه به دلیل اختلافات داخلی با معلمین هر روز دخترم را به دفترش می برد و به زور بهش می گوید شما منزل معلم رفتید؟ ترس وحشت به جان بچه افتاده و هر روز با ترس به مدرسه می رود. آیا این کار مدیر جزو تخلفات اداری و کودک آزاری محسوب می شود؟ و مجازات آن چیست ؟
پاسخ: در خصوص سوال شما راجب وقوع جرم کودک آزاری باید گفت که عمل مدیر مدرسه حسب مورد می تواند کودک آزاری باشد چراکه مطابق ماده 2 قانون حمایت از کودکان، مواردی که سبب ورود اسیب روانی و اخلاقی به کودک شود نیز ممنوع است، یا حتی ممکن است بتوان آن را یک جرم عمومی به حساب آورد.
باید توجه داشت که سوء استفاده از موقعیت شغلی و ایجاد فشار به افراد زیر دست و تلاش برای بدست آوردن اقرار اجباری و بازجوئی غیرقانونی همگی می تواند از مصادیق کودک آزاری باشد.
در مورد تخلف حرفه ای و شغلی هم بعید نیست بتوان عمل مدیر مدرسه را مصداق تخلف شغلی دانست چرا که این عمل مطابق بندهای 1، 7 و 8 ماده 9 قانون رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان دولت جرم انگاری شده است.
در خصوص مجازات کودک آزاری باید گفت که مطابق ماده 3 قانون فوق الذکر، اعمالی همچون خرید، فروش، بهره کشی و به کارگیری کودکان به منظور ارتکاب اعمال خلاف از قبیل قاچاق، توسط قانونگذار ممنوع گردیده است و هر شخصی که مرتکب این اعمال گردد علاوه بر جبران خسارات وارده به شش ماه تا یک سال زندان و یا به جزای نقدی از ده میلیون ریال تا بیست میلیون ریال محکوم خواهد شد.
همچنین مطابق ماده 4 این قانون، هرگونه صدمه و اذیت و آزار و شکنجه جسمی و روحی کودکان و نادیده گرفتن عمدی سلامت و بهداشت روانی و جسمی و جلوگیری از تحصیل آن ها ممنوع و مرتکب به سه ماه و یک روز تا شش ماه حبس و یا تا ده میلیون ریال جزای نقدی محکوم می گردد.
نکته قابل توجه این است که مطابق ماده 6 قانون فوق، حتی برای کسانی که شاهد کودک آزاری هستند و هیچ اقدامی جهت جلوگیری از آن انجام نمی دهند، مجازات تعیین شده است.
جهت ارتباط با وکیل پایه یک دادگستری کلیک کنید – 88019244
