شکایت و دادخواست برای نفقه فرزندان و اقارب

شاید برای شما اینکه پدر ملزم باشد نفقه و هزینه های زندگی فرزند خود را بدهد، بدیهی باشد ولی اینکه پدر بزرگ، مادر، عمو، برادر، یا هر یک از نزدیکان هم تحت شرایطی موظف به پرداخت هزینه های زندگی شخص باشند، چندان منطقی و طبیعی به نظر نرسد! ولی واقعیت این است که یک انسان در صورت داشتن توانایی مالی اگر خویشاوند یا بستگان ناتوان و تنگدستی داشته باشد، باید به آنها نفقه بدهد. البته شرایط قانونی امکان گرفتن نفقه از سوی اقارب و یا حتی فرزندان نسبتا سخت گیرانه است و در هر حالی شامل افراد نمیشود؛ در ادامه به بیان شرایط پرداخت نفقه فرزندان و اقارب و نیز ارتباط بین حضانت و نفقه خواهیم پرداخت. (مواد 1199 و 1200 قانون مدنی)

مصادیق نفقه فرزند عبارت است از خوراک، پوشاک، مسکن، هزینه های درمان و هزینه تحصیل که تا زمان رشد فرزند به عهده ی ولی قهری اوست (به ترتیب پدر و جد پدری). البته در صورت نبود پدر و جد پدری بستگان نسبی نیز مکلف به پرداخت نفقه هستن. متاسفانه در عمل مبلغی که برای نفقه در نظر گرفته می شود بسیار ناچیز است و به تجویز قانون گذار به جای توجه به نیازهای فرد واجب النفقه به توانایی مسئول پرداخت توجه می شود.

بر خلاف نفقه زوجه که قاعدتاً باید شأن زوجه ملاک تعیین میزان نفقه باشد. مقررات راجع به نفقه فرزندان و نفقه اقارب عیناً مشابه بوده و از باب ضرورت پرداخت نفقه اقارب متصور است که تحت شرایطی مثلاً فردی برای مطالبه نفقه به عمو یا عمه یا حتی فرزندان آنها مراجعه نماید.

نفقه مشروط به حضانت و حق نگهداری از فرزند نیست، یعنی ممکن است فرزند مشترک مطابق قانون تحت نگهداری و حضانت مادر باشد ولی نفقه او به عهده پدر.

راه تعدیل و افزایش نفقه فرزند از طریق شکایت

• منظور از تعدیل نفقه هم افزایش است و هم کاهش. یعنی ممکن است فرد مستحق دریافت نفقه (در فرض این مسئله فرزند) مدعی باشد که نفقه ای که پدر به او پرداخت میکند کم است و اصطلاحا اقدام به طرح دعوای نفقه نماید. متقابلا پدر یا مسئول پرداخت نفقه هم میتواند با این توجیه که پرداخت نفقه از توان آنها خارج است دادخواست تعدیل نفقه فرزند بدهد.
• در برخی موارد، هنگامی که زوجین از یکدیگر طلاق می گیرند و به زندگی مشترکشان پایان می دهند ممکن است شرایط و اوضاعی پیش آید که حق و حقوق فرزندان به خصوص حقوق مالی آن ها مورد اجحاف قرار گیرد. قانونگذار برای جلوگیری از تضییع حقوق فرزندان، تکالیف قانونی را بر عهده والدین علی الخصوص پدر گذاشته است.
• قانونگذار در ماده 1204 قانون مدنی نفقه اقارب را شناسایی کرده است و برای آن نیز شرایطی تعیین کرده است. با بررسی این قانون می توان به این نکته پی برد که این نوع نفقه با نفقه پرداختی زوج به زوجه تفاوت دارد و  موارد نفقه فرزندان محصور در مسکن، البسه، غذا و اثاث‌البیت گردیده است و همچنین کلمه( به قدر رفع حاجت) و ( درجه استطاعت منفق) در متن قانون به کار برده شده است.
• نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که وظیفه پرداخت نفقه فرزندان به صورت مطلق بر عهده والدین گذاشته شده است و در صورتی که زوجین از یکدیگر جدا شده باشند حتی اگر حضانت و نگهداری فرزندان با پدر نباشد باز هم قانونگذار این وظیفه را بر عهده پدر گذاشته است البته باید اشاره کرد که در صورتی که پدر تمکن مالی نداشته باشد و از عهده پرداخت نفقه فرزندان بر نیاید و یا اینکه پدر در قید حیات نباشد، دادگاه با توجه به ماده 1199 قانون مدنی با بررسی شرایط و اثبات عدم تمکن مالی پدر، این وظیفه را بر عهده جد پدری و در مراحل بعد به ترتیب بر عهده مادر و جد مادری محول می کند.
• همچنین باید به این موضوع توجه داشت که برای پرداخت نفقه به فرزند دختر، بحث مربوط به سن رشد و سن قانونی مطرح نمی باشد و تا زمانی که دختر ازدواج نکرده باشد و در خانه پدر سکونت داشته باشد، این وظیفه و تکلیفی که قانون گذار بر عهده پدر گذاشته است جریان دارد و در صورت استنکاف پدر از این وظیفه، قانونگذار در ماده 642 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات و همچنین قانون حمایت از خانواده، این استنکاف را جرم انگاری کرده است و مجازات حبس تا 6 ماه را برای آن در نظر گرفته است.
• باید به این نکته توجه داشت که تعیین مهریه فرزندان با دادگاه است و دادگاه با استفاده از نظریه کارشناس با توجه به مسائلی همچون شرایط و اوضاع و احوال اقتصادی و همچنین میزان دارایی های پدر و بررسی تمکن مالی او، این میزان را تعیین می نماید.
• به این نکته باید اشاره نمود که تورم باعث تغییرات گسترده ای در قیمت ها می شود و ممکن است نفقه ای که توسط دادگاه تعیین و مشخص گردیده است و توسط پدر به فرزندان پرداخت می شود، جوابگوی نیاز هایی که در ماده 1204 ذکر شده از جمله مسکن، البسه، غذا، تحصیل و… نباشد و تاثیرات مخربی را بر کیفیت زندگی فرزندان بگذارد. در این خصوص قانونگذار بحث تعدیل در میزان نفقه فرزندان را پیش بینی نموده است و فرزندان یا مادر به نیابت از فرزندان می توانند به دادگاه صالح مراجعه و تقاضای تعدیل در نفقه فرزندان را داشته باشند.

در هر صورت و به هر دلیل که زن و شوهر با هم زندگی نکنند، خواه به دلیل طلاق باشد و یا افتراق، در صورتی که زوجین دارای فرزند باشند پدر در صورت تمکن و توانایی مالی، موظف به پرداخت نفقه است، و اگر فرزند نزد مادر زندگی کند و غیر رشید باشد مادر می تواند از طرف او دادخواست بدهد.

 رای دادگاه خانواده مطالبه نفقه فرزند

تاثیر نفقه و حضانت بر هم چگونه است؟

• نفقه ی فرزند به موجب ماده 1204 قانون مدنی شامل مجموعه نیازهای مالی فرزند از جمله مسکن، خوراک، پوشاک، اثاث‌البیت و سایر نیازهای ضروری شخص به قدر برطرف شدن نیازهای وی می باشد که با در نظر گرفتن وضعیت مالی انفاق کننده میزان آن تعیین می شود
• نفقه اقارب به معنی الزامی است که افراد نسبت به خویشاوندان نیازمند خود (مانند پدر، مادر، فرزند، نوه، پدربزرگ و مادربزرگ) دارند.
• با توجه به ماده 1199 قانون مدنی در صورت حیات پدر، نفقه اولاد در درجه اول به عهده پدر است و اگر پدر در قید حیات نباشد یا استطاعت مالی کافی نداشته باشد، به عهده پدربزرگ (و اجداد پدری اولاد) می‌باشد و در صورت نبودن این اشخاص یا عدم قدرت مالی به پرداخت نفقه، نفقه بر عهده مادر و سپس بر عهدهه ی دیگر اقارب قرار می‌گیرد. در صورتی که هیچ‌کدام توانایی پرداخت نفقه فرزند را نداشته باشند، نفقه از بیت‌المال تأمین می‌شود (با نظر دادگاه).
• بر اساس قانون حمایت خانواده، خودداری از پرداخت نفقه واجب‌النفقه (از جمله اقارب) در صورت تمکن مالی، جرم انگاری شده است.  مجازات جرم ترک انفاق طبق ماده ۵۳ این قانون، حبس تعزیری درجه ۶ (بین شش ماه تا دو سال) است. 
• تعقیب کیفری این جرم منوط به شکایت شاکی خصوصی است و با گذشت شاکی، مجازات متوقف می‌شود. همچنین، در صورت عدم پرداخت نفقه، ذی‌نفع می‌تواند از طریق مراجع قانونی، توقیف اموال فرد را درخواست نماید و در صورت عدم شناسایی مالی که بتوان از محل آن نفقه را وصول نمود، می توان شخص ملتزم به پرداخت نفقه را جلب کرده و تا زمان اجرای رای بر طبق ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، حبس نمود.
• حضانت در لغت به معنی پروردن و نگهداری است و در اصطلاح حقوقی عبارت از نگهداری مادی و معنوی طفل (پرورش و تربیت) می‌باشد.
• سپردن حضانت کودک به معنی سپردن سایر امور طفل به خصوص امور حقوقی به شخص صاحب حق حضانت نمی‌باشد.
• حضانت با ولایت که خاص پدر و جد پدری است تفاوت اساسی دارد. حضانت مربوط به نگهداری روزمره و تربیت کودک است، در حالی که ولایت به امور حقوقی، مالی و تصمیمات اساسی در زندگی کودک اطلاق می‌شود که اختصاصاً در اختیار پدر و در غیاب او، جد پدری است.
• با اصلاح ماده 1169 قانون مدنی،  طول مدت حضانت بین مادر و پدر تقسیم شده است، یعنی مادر از بدو تولد تا ۷ سالگی از طفل(اعم از اینکه پسر باشد یا دختر) نگهداری نماید و از ۷ سال تا رسیدن به سن بلوغ(9 سالگی در دختران و 15 سالگی در پسران) پدر می‌تواند در صورت موافقت و صلاحدید دادگاه چنانچه مصلحت طفل ایجاب نماید حضانت فرزند را به عهده بگیرد.
• طبق ماده ۴۵ قانون حمایت خانواده (۱۳۹۱)، در صورتی که سپردن حضانت طفل به پدر یا مادر، بر اساس مصلحت او نباشد، دادگاه می‌تواند تصمیم متفاوتی اتخاذ کند.
• سپردن حضانت کودک به مادر مطلق و بدون استثنا نمی‌باشد. ماده ۱۱۷۰ و ۱۱۷۳ استثنائاتی را برای حضانت مورد بحث قائل است.
• مطابق ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی اگر مادر مبتلا به جنون شود یا به دیگری شوهر کند پدر می‌تواند حضانت فرزند را بازپس گیرد.
• بر اساس ماده 1173 قانون مدنی، در صورت وجود هر شرایطی که سلامت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل به خطر بیفتد (مانند اعتیاد، فساد اخلاقی، جنون، سوء استفاده از کودک یا ضرب و جرح مکرر) دادگاه می‌تواند حضانت را از والد فاقد صلاحیت سلب کند.
• حضانت مشروط به پرداخت نفقه نمی باشد ونفقه فرزند ارتباطی به این ندارد که حضانت با پدر است یا مادر. حتی در صورت سپردن حضانت به مادر، پدر موظف به پرداخت نفقه است، مگر اینکه بنا به حکم دادگاه ناتوانی مالی او احراز شود.
• اگر حضانت به مادر سپرده شود ولایت پدر و جد پدری نسبت به کودک تا زمان حیات آنان باقی است. به عنوان مثال مادری که حضانت کودک با او است و پدر طفل یا پدربزرگ طفل در قید حیات باشند، نمی‌تواند برای کودک معاملات انجام دهد و برای او نمی‌تواند حساب بانکی افتتاح نماید، بدون اجازه پدر نمی‌تواند کودک را از کشور خارج کند و سایر محدودیت‌های قانونی که خارج از بحث حاضر است.

حتی اگر حضانت فرزند به مادر سپرده شود، پدر و جد پدری باید نفقه فرزند را طبق رأی دادگاه پرداخت نماید و اگر پدر از تأدیه نفقه اولاد خود امتناع نماید، به موجب بر اساس قانون حمایت خانواده، خودداری از پرداخت نفقه واجب‌النفقه (از جمله اقارب) در صورت تمکن مالی، جرم است و مجازات دارد. این مجازات طبق ماده ۵۳ این قانون، حبس تعزیری درجه ۶ (بین شش ماه تا دو سال) است. 

تأثیر سن بلوغ بر حضانت و نفقه فرزند

• بر مبنای فتاوای فقهی و رویه قضایی، دختر در سن ۹ سالگی و پسر در ۱۵ سالگی به بلوغ شرعی می‌رسند و از آن پس، از حضانت والدین خارج می‌شوند. در این صورت کودک می‌تواند خود تعیین کند نزد کدام والد یا شخص ثالث زندگی کند. مضافا اینکه قانون مدنی نیز در مواد مرتبط با حضانت، از طفل سخن می گوید. بنابراین حضانت فرزند صرفا تا زمان رسیدن فرزند به سن بلوغ مطرح می شود و پس از رسیدن به سن بلوغ، موضوع حضانت منتفی می گردد.
• اما نفقه اقارب(اعم از نفقه فرزند یا غیر آن) هیچ ارتباطی به بلوغ فرزند یا صغیر بودن وی ندارد. بلکه طبق قانون مدنی، معیار واجب النفقه بودن فرزند، عدم توانایی مالی و عدم امکان اشتغال فرزند از یک سو و تمکن مالی پدر یا شخص ملزم به پرداخت نفقه از سوی دیگر می باشد. فلذا ممکن است پس از رسیدن فرزند به سن بلوغ و حتی پس از رسیدن به سن رشد، باز هم پدر یا جد پدری ملزم به پرداخت نفقه ی فرزند خود باشد.
• نظام حقوقی ایران به‌طور مشخص و مستند، جایگاه نفقه فرزندان و حضانت را تعیین نموده است. در حالی که حضانت تا ۷ سالگی در اختیار مادر است، وظیفه تأمین مالی کودک همواره حتی پس از بالغ و رشید شدن فرزند، بر دوش پدر قرار دارد. با وجود اصلاحات قانونی در سال‌های اخیر، همچنان اجرای دقیق این مقررات در گرو آگاهی والدین، پیگیری‌های حقوقی صحیح و اراده دستگاه قضایی در حمایت از مصلحت فرزندان می‌باشد.

سوالات مخاطبان دادگران برای نفقه فرزند

روش افزایش و تعدیل نفقه فرزند

سوال: مادر و پدرم من از هم جدا شده اند و من همراه مادرم زندگی میکنم پدرم در حال حاضر ماهیانه 500 هزار تومان تت عنوان نفقه فرزند به من میده و من یک ماهه دیگه 18سالم تمام میشه و ترم 3 دانشگاه هستم اما پدرم هیج جوره زیر بار خرجی دانشگاه نمیره و مبلع ماهیانه رو هم زیاد نمیکنه ایشون به تازگی بازنشته بانک شدن و یک خونه شخصی در سرسبیل و یک آپارتمان 150متری در امیر بهادر دارند و با توجه یه سمتشون باید حقوقشون بالا باشه و این تازه اموالیس که من ازشون اطلاع دارم. آیا امکانش هست با شکایت موجب افزایش میزان نفقه فرزند شد ؟

پاسخ: ابتدا باید توجه داشت که جنسیت شما مهم است چرا که در خصوص دختران بحث سن مطرح نمی باشد و فقط زمانی این تکلیف از سوی پدر رفع می شود که فرزند دختر ازدواج کرده باشد و در خانه پدر سکونت نداشته باشد ولی در خصوص فرزند پسر این قضیه فرق می کند و بحث سن مطرح است البته ممکن است با توجه به شرایط اقتصادی و عدم اشتغال فرزند پسر، رویه دادگاه نیز فرق کند.

لذا باید به دادگاه مراجعه و تقاضای تعدیل در نفقه کنید و در این زمینه نیاز است اگر مدرک و مستندی که نشان دهنده تمکن مالی پدر شما می باشد را در دست دارید به دادگاه ارائه دهید چرا که در این خصوص ملاک، تمکن مالی و میزان دارایی های او می باشد و ملاک دادگاه میزان نیاز شما نمی باشد.

شکایت و راه قانونی کم کردن نفقه

سوال: بنده شش ماه پیش یه قرارداد دو ساله برای نفقه فرزند نوشتم که وکیل و شاهدین و خودم امضاش کردیم که بر اساس اون من باید ماهانه هشتصد هزار تومان پرداخت کنم و هزینه های تحصیل و دکترش هم جداگانه گردن منه الان من توانایی مالی ندارم. بیکارم قرص اعصاب هم می خورم به نظرتون راهی هست که نفقه روکم کنم ؟ یا چطور ثابت کنم که توانایی پرداخت ندارم؟ آخه رفتم پیش قاضی گفت هیچ راهی نداری خواهش میکنم راه قانونی برام پیدا کنید؟

پاسخ: به موجب ماده 1199 قانون مدنی پرداخت نفقه فرزند اولا به عهده پدر وی است. ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی ” نفقه‌ی اولاد بر عهده‌ی پدر است پس از فوت پدر یا عدم قدرت او به انفاق به عهده‌ی اجداد پدری است با رعایت الاقرب‌ فالاقرب؛ اما چنانچه واقعا از پرداخت نفقه فرزند خود ناتوان هستید، نیازی به انجام اقدام خاصی از جانب شما نیست. صرفاً نفقه را پرداخت ننمایید ؛ در این صورت چنانچه شکایتی از شما مبنی به پرداخت نفقه صورت گرفت، عدم توانایی پرداخت و اعسار خود را در دادگاه مطرح و اثبات نمایید.

لازم است بدانید در تعیین نفقه اقارب توانایی مالی پرداخت کننده ضرورت دارد، پس در صورتی که عدم توانایی اثبات و احراز شود، تکلیف پرداخت نفقه منتفی است و بار قانونی آن به دوش سایر خویشاوندان به ترتیب قرابت خواهد افتاد. البته ممکن است قاضی اینطور استدلال نماید که شما تعهد داده اید که مبلغی را تحت عنوان نفقه مرتباً به فرزند خود بپردازید و اینطور تحلیل کند که این موضوع دیگر مستند به قوانین نفقه و مقید به توانایی پرداخت نیست بلکه داخل در الزامات قراردادی قرار گرفته است. حتی اگر قاضی آن را یک تعهد قراردادی و نه الزام قانونی توصیف نماید؛ شما در هر حال اگر واقعاً ناتوان از پرداخت هستید می توانید دادخواست اعسار از پرداخت محکوم به بدهید.

شکایت دختر مجرد و بیکار برای پول تو جیبی از پدر!

سوال: من دختر 29 ساله مجرد بهمراه پدر و مادر(هردو بازشسته فرهنگی) زندگی میکنم.بیکار هستم.تنها فرزند تحت تکفل هستم.3برادر بزرگتر دارم.من پول توجیبی ثابتی دریافت نمیکنم.همیشه باید به پدرم بگویم پول برای چه میخواهم. و اگر صلاح دانستن بدهند و مبلغ هم به سلیقه خودشه. والدینم هردو هزینه های زندگی خرید خانه و وسایل و رو دادن و البته مادرم همیشه بیشترین مایه را گذاشته.پدرم هیچ وقت هزینه ای برای مادرم نکرده (پوشاک،درمان،هدیه و…).تا الان که 67ساله است به دیگران پول قرض میدهد ،ضامن وام دیگران میشود.یکبار حسابش بخاطر بدحسابی وام گیرنده مسدود شد.الان در آن واحد ضامن چندین نفر است حتی به ماهم اطلاع نمیدهد.به دیگران هدیه مراسم و تولد میدهد. در صورتی که ما اصلا ولخرج نیستیم هیچ وقت درخواستی بالاتر از خوراک و پوشاک نداشتیم و مراعات وضع مالی را میکردیم. الان مادرم با سود پس اندازی(وام گرفته پسانداز کرده) که دارد برای من بیمه عمر میپردازد مقدار کمی پول توجیبی میدهد.حتی تلفن همراه هم برادرم خریده بود برام که الان مدتیه خرابه و اصلا اهمیتی برای پدرم نداره.باهاش چندبار صحبت کردم پول ماهانه میخواهم منت میگذاره که من بهت پول دادم (مثلا چندماه پیش)با این پولی که دارم میتوانم فقط توی خانه بنشینم و گاهی برای تفریح ساده بیرون بروم و نه کلاس ورزشی و نه پس انداز. چطور میتوانم ادعای حقی بکنم؟ چند بار خواستم سرکار بروم بخاطر دور بودن راهش نگذاشت و گفت خودمون خرجتو میدیم.واقعا کلافه ام. یعنی اگه مادرم و برادر بزرگم نباشن هیچی ندارم.دعا میکنم پدر بمیره آدمی که ظاهر حفظ میکنه و از باطن هیچ.

پاسخ وکیل: اینکه شما و مادرتان به همراه پدرتان در خانه ایشان زندگی می کنید نشان دهنده این است که نفقه دریافت می کنید و کار سختی است که بتوانید خلاف آن را ثابت کنید. لازم است دلایل و اسنادی را به دادگاه ارایه دهید که نشان بدهد خرج شما را مادرتان می پردازد و چنانچه اسناد شما مورد پذیرش دادگاه قرار گرفت حکم به پرداخت نفقه شما داده می شود.
در پاسخ به پرسشی که مطرح نموده اید لازم به ذکر است طبق قانون مجازات اسلامی (ماده 2) هر فعل و یا ترک فعلی که برای آن مجازات تعیین شده باشد، جرم محسوب می گردد. نپرداختن نفقه به فرزند نیز نوعی ترک فعل محسوب می گردد که در قانون مجازات اسلامی برای آن مجازات درنظر گرفته شده است.
براساس ماده 53 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، هرکس با داشتن استطاعت مالی، نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تادیه نفقه سایر اشخاص واجب ‌ النفقه امتناع کند به حبس تعزیری درجه شش محکوم می‌شود.
تعقیب کیفری منوط به شکایت شاکی خصوصی است و درصورت گذشت وی از شکایت در هر زمان تعقیب جزائی یا اجرای مجازات موقوف می‌شود. با در نظر گرفتن این ماده هر زمانی که گذشت نمایید، تعقیب جزایی و یا اجرای مجازات متوقف می گردند. 
جهت طرح شکایت لازم است شکوائیه ای در دفتر خدمات قضایی ثبت کنید تا دادسرا و دادگاه کیفری رسیدگی نماید. اثبات ترک انفاق مانند شکایت های دیگر دارای شیوه هایی کاملا مشخص می باشد.
شما میتوانید با داشتن مدارک لازم نظیر شهادت شهود، اقرار و پذیرش پدر نسبت به اتهام وارده، ایشان را محکوم به نپرداختن نفقه نمایید. در کل بهتر است هرگونه دلیل و مدرکی که موید سخنتان باشد برای اثبات ادعایتان جمع آوری نمایید. 
لازم به ذکر است که شهود باید شرایطی که مورد پذیرش دادگاه است برای مثال کارت شناسایی معتبر و یا شناسنامه داشته باشند تا در دادگاه هویتشان احراز شود. درصورتی که شاهدی وجود نداشته باشد تحقیقات لازم انجام و پرونده متعاقبا به دادسرا ارسال می گردد. 

نپرداختن نفقه جرم محسوب می شود و شما می توانید از طریق قانونی پیگیری نمایید. سن مشخصی بر اساس شرع و قانون ایران برای پرداخت نفقه فرزندان مشخص نگردیده و تا زمانی که دختر شغلی نداشته و نیاز مالی داشته باشد، با پدر است ولی اگر ازدواج کرده و یا حتی بعد از طلاق پدر تکلیفی برای پرداخت نفقه نخواهد داشت. شما می توانید از طریق مدارک و مستندات، اقرار پدر و یا شهادت شهود شکایت خود را مطرح نمایید. 

 احکام حضانت و ملاقات فرزند

نمونه متن یک لایحه تعدیل نفقه فرزند

بسمه تعالی
ریاست محترم شعبه .. دادگاه صلح تهران
با سلام
احتراما اینجانب عباس ……………………. خوانده پرونده کلاسه فوق با موضوع تعدیل نفقه فرزند، مقید به وقت رسیدگی 1403/11/20 ساعت10:15 مراتب زیر را در دفاع از دعوای خواهان و ذکر ایرادات شکلی و ماهوی دعوا به عرض آن مقام محترم می رسانم:

عدم اهلیت متقاضی تعدیل نفقه

عدم اهلیت قانونی خواهان برای اقامه دعوا به جهتی از جهات قانونی (عدم رشد)؛ مستندا به ماده 6 قانون حمایت خانواده: “مادر یا هر شخصی که حضانت طفل یا نگهداری شخص محجور را به اقتضای ضرورت به عهده دارد، حق اقامه دعوا برای مطالبه نفقه طفل یا محجور را دارد” فلذا بر طبق این ماده مادر شخص محجور حق اقامه ی این دعوا را دارد و شخصی که می بایست به عنوان خواهان این دعوا در دادخواست ذکر گردد مادر شخص محجور می باشد. در حالی که ملاحظه می گردد در دادخواست تقدیمی، نام محجور به عنوان خواهان این دعوا ذکر گردیده است. فلذا شرایط طرح دعوای تعدیل نفقه فرزند به درستی رعایت نشده است و مستندا به بند 3 ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی، نظر به اینکه خواهان این پرونده(خانم مه یاس …………. ) به جهت عدم رشد، اهلیت قانونی برای طرح این دعوا را ندارد و دعوا مطابق قانون می بایست توسط مادر خواهان محجور طرح می گردید، فلذا مستندا به ماده 89 قانون آیین دادرسی مدنی صدور قرار رد دعوا از محضر آن مقام محترم مورد تقاضا می باشد.

مصادیق نفقه اقارب حصری و استثنایی است

بر خلاف حکم قانون مدنی در باب نفقه ی زوجه که تمثیلی می باشد، قانونگذار مصادیق نفقه ی اقارب را به صورت حصری در ماده 1204 قانون مدنی مشخصا تعیین نموده است. به موجب این ماده: “نفقه ی اقارب عبارت است از مسکن، البسه، غذا و اثاث البیت به قدر رفع حاجت”. بنابراین، تعریف قانون از نفقه ی اقارب تنها ضروریات حداقلی را در بر می گیرد و مصادیق آن نیز مشخص و محصور می باشد کما اینکه اینجانب نیز با وجود شرایط نامساعد مالی خود، تاکنون هزینه های زندگی فرزندم را در حد توانم فراهم نموده ام. اما در خصوص تقاضای تعدیل نفقه ی خواهان و خواسته هایی که در دادخواست خود مطالبه نموده است باید توجه داشت که نمی توان خواسته های غیرضروری و لوکس اقارب را که خواهان در دادخواست خود لیست نموده(از جمله گوشی ایفون 13 مدل بالا، دوربین canon، لپ تاب بروز، هزینه کلاس زبان، کلاس فوتوشاپ و سایر کلاس های فوق برنامه و غیره) به عنوان نفقه ی اقارب منظور نمود و این خواسته های غیرضروری از حدود تعریف قانونی نفقه ی اقارب خارج است.

توانایی مالی نفقه دهنده شرط است

بر خلاف نفقه زوجه که ملاک در پرداخت آن، وضعیت و شرایط زوجه است، در نفقه ی اقارب وضعیت نفقه دهنده شرط می باشد. کما اینکه ماده 1204 قانون مدنی نیز تعیین میزان نفقه ی اقارب را مشروط به “در نظر گرفتن استطاعت منفق” دانسته است. بنابراین معیار تعیین نفقه فرزند، میزان درآمد و استطاعت مالی اینجانب به عنوان پدر می باشد و نمی توان به این جهت که مادر فرزند، توانایی مالی بالایی دارد و مدیرعامل و رئیس هیات مدیره ی آژانس هواپیمایی “نقاش گشت آرزوها” در رشت می باشد و میزان درآمد و روش زندگی مادر سبب ایجاد توقعات بالای فرزند گردیده است، اینجانب را که سابق بر این کارگر مغازه ی سوپرمارکتی بوده ام ولی اکنون از آن شغل نیز خارج گردیده ام و به دنبال پیداکردن شغل جدید می باشم را ملزم به تامین مخارج تفریحات و سرگرمی های گران قیمت فرزند نمود.

زوجه در دریافت نفقه مقدم است

مستندا به ماده 1203 قانون مدنی، در صورت بودن زوجه و یک یا چند نفر واجب النفقه دیگر، زوجه مقدم بر سایرین می باشد و نظر به اینکه در صورتی که شخص استطاعت مالی لازم جهت پرداخت نفقه اقارب را نداشته باشد، نفقه ی خود فرد و زوجه اش به نفقه ی دیگران مقدم می شود، با عنایت به اینکه اینجانب پس از جدایی از مادر فرزندم، ازدواج مجدد نموده ام و اکنون عائله مند می باشم و به جهت نداشتن شغل و منبع درآمد و با توجه به وضعیت نابسامان اقتصادی و شرایط مالی نامساعد اینجانب، حتی نفقه ی خود و همسرم را به سختی فراهم می نمایم. فلذا الزام اینجانب به پرداخت نفقه ای بیش از آنچه که از نظر مالی در توان اینجانب می باشد بر خلاف مقررات قانونی و انصاف قضایی می باشد.

با افزایش نفقه دچار مضیقه میشوم!

حتی اگر آن دادگاه محترم قائل به افزایش میزان نفقه ی فرزندم باشد، با توجه به اینکه مطابق ماده 1198 قانون مدنی کسی ملزم به انفاق است باید شرایط نفقه دادن را داشته باشد و بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار مضیقه گردد بتواند نفقه بدهد، فلذا تعدیل نفقه ی فرزند اینجانب نیز می بایست با در نظر گرفتن کلیه تعهدات و وضع زندگی اینجانب در جامعه صورت بگیرد به گونه ای که جهت تامین مخارج زندگی شخصی ام دچار عسروحرج نگردم.

با عنایت به مراتب فوق و مستندات تقدیمی، رسیدگی و صدور تصمیم شایسته بر بی حقی خواهان از محضر آن مقام محترم مستدعی است.
با تشکر و تجدید احترام

موضوع دریافت نفقه شاید از حیث مقدار و ارزش خواسته قابلیت سپردن امر به وکیل دادگستری را نداشته باشده، ولی مشاوره با یک وکیل و سپردن تنظیم لایحه دفاعیه به وی، قطعا میتواند در موفقیت و نتیجه موثر باشد.

وکیل دعاوی خانواده

تماس با دادگران و دریافت وقت مشاوره با وکیل:
  02188019244 – 02188019243

نمونه رای مطالبه نفقه از سوی فرزند

• پرونده کلاسه: ………….                
• شماره دادنامه: ………..
• مرجع رسیدگی : شعبه 1017 شورای حل اختلاف مجتمع قضایی شهید مفتح
• خواهان : خانم ……….. به حضانت از ……….. با وکالت ……….. به نشانی ……… .
• خوانده : آقای ……… به نشانی ……… .
• خواسته : مطالبه نفقه فرزند مشترک

خواهان درخواستی به خواسته مطالبه نفقه فرزند به طرفیت خوانده تقدیم داشته که پس از ارجاع به این حوزه و ثبت به کلاسه فوق و جری تشریفات قانونی در وقت فوق العاده/ مقرر حوزه به تصدی امضاءکننده زیر تشکیل است و با توجه به محتویات پرونده پس از شور و تبادل نظر ختم رسیدگی را اعلام و به شرح زیر مبادرت به صدور رای می نماید.

متن رای دادگاه مطالبه نفقه فرزند

در خصوص دعوی خواهان خانم ………… به حضانت از …………. فرزند مشترک با وکالت ………….. به طرفیت آقای ………. دایر بر خواسته نفقه فرزند مشترک با عنایت به محتویات و مستندات مضبوط در پرونده واحد از رابطه ابویت به دلالت فتوکپی مصدق شناسنامه نظر به اینکه مستند دعوای خواهان کپی مصدق شناسنامه ها و طلاق نامه است و با عنایت به اینکه نفقه اولاد بر عهده پدرش است. و با عنایت به اینکه خوانده در جلسه حضوری دفاع موثر و مدللی ننموده و مستنداتی مبنی بر بی حقی ادعای خواهان و مستندات ابرازی وی ارائه نداده لذا ادعای خواهان من حیث المجموع محول بر صحت تشخیص و مستندا طبق مواد 1196 و 1197 و 1198 و 1199 و 1214 ق.م. و ماده 198 آ.د.م. خوانده را به پرداخت ماهیانه ثابت 120,000 یکصد وو بیست هزار تومان و از تاریخ 90/10/11 لغایت صدور حکم جمعا به مبلغ کل 136,000 یکصد و سی و شش هزار تومان به انضمام هزینه دادرسی محکوم می نماید. رای صادره حضوری و از تاریخ ابلاغ به مدت بیست روز قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم عمومی (حقوقی) تهران است.

صلاحیت دادگاه خانواده – دعاوی و موضوعات

نمونه نظریه کارشناس برای نفقه فرزند

ریاست محترم شعبه 261 دادگاه خانواده 2 تهران

با احترام در خصوص پرونده کلاسه ……….. موضوع دادخواست خانم …….. به طرفیت آقای …….. به خواسته نفقه  که به منظور تعیین میزان استحقاق نفقه فرزندان قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر و در مقام رسیدگی به اعتراض زوج (پدر) بررسی مجدد امر به هیات کارشناسی (امضاکنندگان ذیل تفویض) گردیده است پس از مطالعه پرونده و مصاحبه با طرفین و کسب اطلاعات ممکن الحصول به شرح آتی مبادرت به اظهارنظر می گردد.

1- زوجین در سال 1377 با مهریه 14 سکه به عقد دائم ازدواج نموده زوجه متولد 1358، لیسانس و خانه دار می باشد. زوج متولد 1349، دیپلم و (شغل آزاد) فروشنده لوازم تزئینی در مغازه ای واقع در ……… می باشد. دارای دو فرزند به نام مهای …… 12ساله، محصل در مقطع دبستان و …… 4 ساله می باشند.

2- به علت اختلافات حادث شده زوجین از مهرماه سال 1391 جدا از یکدیگر زندگی می کنند، و فرزندان در معیت مادر در خانه جد مادری سکونت دارند.

3- حسب اظهار زوج (پدر)، به علت اینکه در گذشته از درآمد بالایی برخوردار بوده است یارانه ثبت نام نکرده اند. بیمه نیستند و در حال حاضر در منزل استیجاری با خانواده خود که سهم پرداخت اجاره بهای ایشان ماهیانه سیصد و پنجاه هزار تومان می باشد زندگی می کند.

4- حسب اظهار زوجه، طبق توافق فی مابین زوجین بنا بوده زوج ماهی دو میلیون تومان بابت نفقه فرزندان پرداخت کند که فقط سه ماه پرداخت شد و از دی ماه سال گذشته از پرداخت آن خودداری نموده است.

با توجه به اینکه به موجب ماده 1199 از قانون مدنی نفقه اولاد بر عهده پدر می باشد لذا هیات کارشناسان مستندا به مواد 1197، 1198 و 1204 از همان قانون با رعایت جمیع جهات میزان نفقه فرزندان ….. و …… را به ترتیب از زمان استحقاق لغایت آتیه ماهیانه 3,500,000 ریال – 2,500,000 ریال برآورد می نماید.

مستندات قانونی – افزایش و تعدیل مبلغ نفقه اقارب- فرزند

اصل 30 قانون اساسی: دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد.

اصل 31 قانون اساسی: داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است. دولت موظف است با رعایت اولویت برای آنها که نیازمندترند به خصوص روستانشینان و کارگران زمینه اجرای این اصل را فراهم کند.

اصل 34 قانون اساسی: دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس می‌تواند به منظور دادخواهی به دادگاه‌های صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند این گونه دادگاه‌ها را در دسترس داشته باشند و هیچ‌کس را نمی‌توان از دادگاهی که به موجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد.

ماده 1198 قانون مدنی: کسی ملزم به انفاق است که متمکن از دادن نفقه باشد یعنی بتواند نفقه بدهد بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار ‌مضیقه گردد برای تشخیص تمکن باید کلیه تعهدات و وضع زندگانی شخصی او در جامعه در نظر گرفته شود.

ماده  1199 قانون مدنی: نفقه اولاد بر عهده پدر است. پس از فوت پدر یا عدم قدرت او به انفاق به عهده اجداد پدری است، با رعایت الاقرب‌ فالاقرب؛ در صورت ‌نبودن پدر و اجداد پدری و یا عدم قدرت آن ها نفقه بر عهده مادر است. هر گاه مادر هم زنده و یا قادر به انفاق نباشد با رعایت الاقرب فالاقرب به عهده اجداد و جدات(مادر بزرگ) مادری و جدات پدری واجب‌النفقه است و اگر چند نفر از ‌اجداد و جدات مزبور، از حیث درجه اقربیت مساوی باشند، نفقه را باید به حصه متساوی تادیه کنند.

ماده 1201 قانون مدنی: هر گاه یک نفر هم در خط عمودی صعودی و هم در خط عمودی نزولی اقارب داشته باشد که از حیث الزام به انفاق در درجه مساوی‌ هستند نفقه او را باید اقارب مزبور به حصه متساوی تادیه کنند بنابراین اگر مستحق نفقه پدر و مادر و اولاد بلافصل داشته باشد نفقه او را باید پدر و ‌اولاد او متساویا تادیه کنند بدون این که مادر سهمی بدهد و همچنین اگر مستحق نفقه مادر و اولاد بلافصل داشته باشد نفقه او را باید مادر و اولاد ‌متساویا بدهند.

ماده 1202 قانون مدنی: اگر اقارب واجب‌النفقه متعدد باشند و منفق نتواند نفقه همه آن ها را بدهد اقارب در خط عمودی نزولی مقدم بر اقارب در خط عمودی‌ صعودی خواهند بود.

ماده 1203 قانون مدنی: در صورت بودن زوجه و یک یا چند نفر واجب‌النفقه دیگر زوجه مقدم بر سایرین خواهد بود. 

ماده 1204 قانون مدنی: نفقه اقارب عبارت است از مسکن و البسه و غذا و اثاث‌البیت به قدر رفع حاجت با در نظر گرفتن درجه استطاعت منفق.

ماده 642 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات: هر کس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد، یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب‌النفقه امتناع نماید، دادگاه او را از سه ماه و یک‌روز تا پنج ماه حبس محکوم می‌نماید.

راههای تماس و ارتباط با وکیل متخصص خانواده – 88019243

• اینستاگرم
• تلگرام
• واتس‌اپ
• لینکداین