انواع سهام در شرکت سهامی

حق شریک در شرکت، “سهم” نامیده می شود که مشخص کننده میزان مشارکت و تعهدات و منافع صاحب آن در شرکت سهامی می باشد و ورقه ای که بیانگر این حق است، “ورقه سهم” خوانده می شود که ورقه قابل معامله ای است که نماینده تعداد سهامی است که صاحب آن در شرکت سهامی دارد. سهام را برای شناسایی بهتر از جهات مختلف می توان تقسیم بندی نمود که هر یک از شقوق و زیر مجموعه ها آنطور که در ادامه خواهد آمد واجد صفات و ویژگی هایی هستند که به طور اجمالی توضیح داده خواهد شد.

اطلاع از راه های انحلال شرکت های تجاری

انواع سهام

سهام از نظر شکلی به اقسام زیر تقسیم می شود:

سهام با نام

باور عام این است که برای بانام تلقی شدن یک سهام، باید نام دارنده آن روی سهام نوشته شود. گرچه درج نام دارنده سهام یکی از راه های بانام تلقی شدن سهام یک شرکت می باشد، با آوردن نام دارنده سهام در دفتر ثبت سهام شرکت نیز می توان آن را بانام تلقی نمود.

با صدور سهام بانام و شناسایی دقیق دارنده آن، ارتباطات درون شرکت از شفافیت بیشتری برخوردار خواهد شد برای مثال مشخص می شود که قدرت تصمیم گیری در اختیار چه کسانی است و یا اینکه سرمایه شرکت به چه نحوی و بین چه کسانی تقسیم شده است. از طرفی دیگر صدور سهام بی نام به مقامات دارایی کمک می کند تا درآمد صاحبان سهام را دریابند و محاسبه کنند.

سهام بی نام

همانطور که از نام این سهام مشخص است، بر روی این سهم نام دارنده آن ذکر نخواهد شد. چنانچه شخصی دارنده این سهم باشد، مالک آن شناخته می شود گرچه نام او بر روی آن درج نشده باشد. بنابراین این سهام به صورت سند در وجه حامل تنظیم می شود.

در مورد سهام بی نام ذکر این نکته ضروری است که مادام که تمامی مبلغ اسمی هر سهم پرداخت نشده، صدور ورقه سهم بی نام یا گواهی نامه موقت بی نام ممنوع است. به تعهدکنندگان این گونه سهام، گواهی نامه موقت بانام داده خواهد شد که نقل و انتقال آن تابع مقررات مربوط به نقل و انتقال سهام بانام است.

سهام از لحاظ ماهیت آورده ای که نماینده آن است به اقسام زیر تقسیم می شود:

سهام نقدی و غیرنقدی

زمانی که شرکا آوررده های خود را به شرکت می آورند باید برگه سهمی به آنان ارائه شود که حاکی از آن باشد که آنان در آن شرکت سهمی دارند. قانونگذار به ارائه کنندگان آورده چه به صورت نقدی آورده خود را ارائه کنند، چه به صورت غیرنقدی، اوراق متحد الشکلی می دهد که سهام نقدی نامیده می شود، بنابراین بحث دادن سهم غیرنقدی در نظام حقوقی ایران منتفی است.

سهم از لحاظ حقوقی که صاحب سهم در سرمایه شرکت دارد به اقسام زیر تقسیم می شود:

سهام انتفاعی

سهم انتفاعی زمانی نمود پیدا می کند که سهم یک شرکت مستهلک می شود، در صورت این استهلاک، ارزش اسمی سهم به صاحب آن پرداخت می شود و سهم مستهلک شده باطل می شود. این ارزش اسمی از طریق اندوخته های اختیاری یا سود قابل تقسیم به صاحب آن تعلق خواهد گرفت.

دارنده سهم انتفاعی حتی در صورت ابطال این نوع سهام، تمام حقوق خود را حفظ میکند به جز اینکه در حین تصفیه شرکت دیگر نمی تواند ارزش اسمی سهام خود را دریافت کند.

سهام موسس

این سهم در صورت پیش بینی حقی از سوی موسسان و تحقق آن در قبال خدماتی که در تاسیس شرکت متقبل می شوند، برای موسسین به وجود می آید و به آنان تعلق میگیرد.

این مزیت از طریق تخصیص قسمتی از منافع شرکت یا هنگام تصفیه شرکت از قسمتی از دارایی اضافه بر سرمایه باقی مانده شرکت تامین می شود.

البته برای اینکه این سهم که نوعی مزیت برای موسسان به شمار می رود، صورت اعتبار پیدا کند، باید در اساسنامه شرکت قید شود و مورد پذیرش پذیره نویسان قرار گیرد و به تصویب مجمع عمومی موسس برسد و معتبر شود.  

سهام سرمایه ای

این سهم به دو دسته عادی و ممتاز تقسیم می شود:

سهام ممتاز 

همان گونه که از اسم این سهام مشخص است، دارندگان این نوع سهام دارای امتیازاتی هستند که صاحبان سهام عادی از آن محروم هستند.

اختیار ترتیب سهام ممتاز را قانونگذار در ماده 42 قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت تجویز کرده است. به این صورت که هر شرکت سهامی می تواند به موجب اساسنامه و همچنین تا موقعی که شرکت منحل نشده است طبق تصویب مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام، سهام ممتاز ترتیب دهد.

امتیازات این گونه سهام و نحوه استفاده از آن باید به طور وضوح تعیین گردد. هرگونه تغییر در امتیازات وابسته به سهام ممتاز باید به تصویب مجمع عمومی فوق العاده شرکت با جلب موافقت دارندگان نصف بعلاوه یک این گونه سهام انجام گیرد. 

امتیازات سهام ممتاز به شرح زیر می باشد:

1) تخصیص سود سالانه بیشتر به صاحب سهام ممتاز

2) اولویت صاحبان سهام ممتاز در دریافت سود به دست آمده 

3) اولویت صاحبان سهام ممتاز در دریافت سود سال های آینده، در صورت کافی نبودن سود هر سال مالی

4) اعطای امتیاز هنگام تقسیم دارایی شرکت پس از انحلال

5) اعطای حق رای دو یا چند برابر

^{سهام عادی}

 سهمی است که دارای امتیازات سهام ممتاز که در بالا به آنها پرداخته شد، نباشد.

 وکیل برای شرکت – انواع شرکت های تجاری