همه افراد و اشخاص اهلیت و صلاحیت بهره مندی و دارا شدن یک مال یا حق را از بدو تولد دارند (اهلیت تمتع) ولی برای اعمال یا تصرف حقوقی در آن حق یا مال ضرورت دارد که واجد اهلیت استیفاء و اعمال حق هم باشند. در سیستم حقوقی ما برای اهلیت استیفاء دو مرحله در نظر گرفته شده است ؛ یکی مرحله بلوغ که به محض رسیدن به سن بلوغ به طور اتوماتیک حاصل می شود (سن بلوغ در دختران 9 سال تمام قمری و پسران 15 سال تمام قمری) و دیگری مرحله رشد که با رسیدن افراد به سن 18 سال تمام شمسی حاصل می شود. فرد بالغ فقط امکان انجام معاملات غیر معوض و مجانی به نفع خود را دارد (مثل هبه) ولی فرد رشید از تمام حقوق و تکالیف یک انسان بهره مند است. درخواست صدور حکم رشد و احراز بلوغ و رشد تا قبل از اینکه فرد به سن بلوغ برسد وجود ندارد چرا که مسئله بلوغ و ضرورت رسیدن به سن بلوغ یک حکم شرعی است اما پس از رسیدن به سن بلوغ اگر فردی مدعی باشد که واجد رشد و کمال عقلی است و خوب و بد و سود و زیان را تمیز می دهد می تواند با مراجعه به دادگاه صالح تقاضای صدور حکم رشد بنماید. دادگاه های خانواده که صلاحیت رسیدگی به مسئله رشد را دارند معمولاً برای احراز این وضعیت سوال هایی را از مدعی و متقاضی می نمایند که در ادامه این مطلب به این سوالات اشاره می شود.
رای دیوان عالی کشور برای ادعای حجر متوفی
نکته مهم: همانطور که گفته شد رشید یا رشد یافته به کسی گفته میشود که هم سود را از زیان تشخیص دهد و هم خوب را از بد. در نتیجه سوالاتی که در مراحل رسیدگی به ادعای رشد شخص زیر 18 سال در مرحله ی دادسرا و در پزشکی قانونی ممکن است از فرد پرسیده شود دو دسته سوال و پرسش قابل طرح است: یکی سوالاتی که هدف آنها تشخیص رشد مالی و داشتن صلاحیت معاملی است و دیگر سوالات راجع به تشخیص حسن و قبح اخلاقی و اجتماعی یا به تعبیر دیگر تشخیص خوب از بد. هر چند که از نظر فلسفی تعریف ثابتی شاید از خوب یا بد وجود نداشته باشد اما در اینجا هم مطابق معمول نگاه قانونی و حقوقی از این مفاهیم با ترازو و معیار عرف است.
سوالات قاضی و پزشکی قانونی برای صدور حکم رشد
سوالات مالی برای احراز قابلیت تشخیص سود و زیان:
قیمت دلار چقدر است؟
قیمت سکه چقدر است؟
انواع حساب های بانکی که می توان در بانک افتتاح نمود کدام اند و چه تفاوت هایی باهم دارند؟
شرکت به چه معنا است؟
مفهوم سهام چیست؟
مفهوم سهام عدالت چیست؟
انواع وکالت را توضیح بدهید؟
انواع چک های موجود کدام اند؟
فرق چک و سفته در چیست؟
طریقه معامله کردن چیست؟
فرق قرارداد بیع و اجاره چیست؟
تورم یعنی چه؟
رکود بازار به چه معناست؟
اگر مقدار زیادی پول داشته باشی باهاش چه میکنی؟
قیمت سکه و دلار چقدر است و در سال گذشته تاکنون تا چه مقدار نوسان داشته است؟
قیمت فلان ماشین به صورت ثبت نامی و قیمت در بازار آزاد چقدر است و چگونه میتوان ماشین ثبت نامی خرید؟
اگر به شما ۱۰ میلیون تومان پول بدهند اولین کاری که با آن میکنید چیست؟
آیا اگر کسی بخواهد از شما مالی را به صورت قسطی و یا با چک بخرد، قبول میکنید؟
برای خرید یک وسیله گران قیمت (مثلاً ۴ یا ۵ میلیون تومانی) خرید حضوری بهتر است یا اینترنتی؟
برای خرید ماشین برای مثال پراید، چگونه عمل میکنی؟
برای وکالت در فروش ملک یا ماشین چه باید کرد؟
قیمت ملک در مناطق مختلف تهران به صورت حدودی در چه رنجی قرار دارد؟
اگر مقدار معینی پول نقد در اختیارت قرار دهیم با آن چه خواهی کرد و آن را چگونه مدیریت میکنی؟
چه اموالی داری؟
برخورد حقوقی با فرد دارای مشکل روانی و دیوانه
سوالات غیر مالی برای احراز قابلیت تشخیص خوب و بد:
آیا برند پوش هستید؟
تفاوت بین کارت ملی و کارت هوشمند در چیست؟
برای سند زدن ماشین به دفترخانه می روی یا پلیس راهور؟
برای چی می خواهی حکم رشد بگیری؟
پلیس + 10 چه کارهایی انجام میدهد و برای چه به آن جا مراجعه می کنیم؟
در چه مقطعی تحصیل میکنید و آیا قصد ادامه تحصیل دارید؟
فرق دانشگاه رفتن و نرفتن چیست؟
چه دانشگاههایی در ایران وجود دارد؟
به چه رشته ای علاقمند هستید؟
آیا دوستی از جنس مخالف دارید؟ و هدفت از این دوستی چیست؟
در اطرافیان چه کسی را از همه بیشتر قابل اعتماد میدانی؟
نکته بسیار مهم: سوالات ذکر شده در بالا تحت عنوان سوالات دادگاه رشد یا پرسش های متداول از متقاضی صدور حکم رشد صرفا جنبه نمونه و تمثیل دارند و منبع ما برای استخراج آنها پرونده های مشابهی است که داشته ایم اما در عمل انچه حاکم است سلیقه افراد و متصدیان امر است یعنی با توجه به سلیقه و تشخیص قاضی و نیز متصدیان امر در کمیسیون مربوطه پزشکی قانونی این سوالات میتوانند متفاوت باشند ولی میتوان با اطمینان گفت که در هر حال قواعد کلی حاکم بر سوالات و نقاط هدف انها یکی است. به عبارت دیگر سوال کننده هر کسی که باشد میخواهد احراز کند که شخص مدعی رشد و خروج از حجر هم صلاحیت انجام امور مالی را دارد و هم در روابط اجتماعی خود خوب را از بد تشخیص میدهد.
راه ارتباط با وکیل پایه یک دادگستری – 88019243
پرسش و پاسخ های متداول درباره صدور حکم رشد
اگر پاسخ برخی سوالات قاضی را ندانیم، آیا درخواست حکم رشد رد میشود؟
خیر، هدف قاضی از طرح سوالات، امتحان یا سنجش محفوظات متقاضی نیست. آنچه اهمیت دارد این است که فرد بتواند با منطق و درک صحیح، درباره مسائل مالی و نحوه مدیریت اموال خود توضیح دهد. اگر پاسخها نشاندهنده بلوغ فکری، قدرت تصمیمگیری و شناخت نسبی از مسئولیتهای مالی باشد، ندانستن برخی جزئیات معمولاً به تنهایی باعث رد درخواست حکم رشد نخواهد شد.
آیا برای صدور حکم رشد، داشتن شغل یا درآمد الزامی است؟
خیر. داشتن شغل یا درآمد ثابت از شرایط قانونی صدور حکم رشد محسوب نمیشود. با این حال، اگر متقاضی سابقه مدیریت پول، پسانداز، انجام معاملات یا آشنایی با مسائل مالی داشته باشد، این موضوع میتواند در احراز رشد و استقلال فکری او مؤثر باشد. در واقع، دادگاه بیشتر به توانایی اداره امور مالی توجه میکند تا میزان درآمد فرد.
آیا امکان دارد قاضی برای صدور حکم رشد، متقاضی را به پزشکی قانونی معرفی کند؟
بله، در برخی پروندهها دادگاه ممکن است برای بررسی دقیقتر وضعیت رشد عقلی و قدرت تصمیمگیری متقاضی، او را به پزشکی قانونی یا کارشناس مربوطه معرفی کند. این اقدام به معنای وجود مشکل یا رد درخواست نیست، بلکه روشی برای اطمینان بیشتر از توانایی فرد در مدیریت مستقل امور مالی است.
در جلسه رسیدگی به حکم رشد بهتر است چگونه به سوالات قاضی پاسخ دهیم؟
بهترین شیوه، پاسخ دادن با آرامش، صداقت و اعتماد به نفس است. نیازی نیست پاسخها از قبل حفظ شده باشند یا کاملاً تخصصی باشند. قاضی معمولاً به دنبال این است که بداند متقاضی میتواند عواقب تصمیمهای مالی خود را درک کند و درباره خرید، فروش، پسانداز یا سرمایهگذاری با منطق تصمیم بگیرد. پاسخهای واقعی و شفاف، تأثیر بسیار بیشتری از پاسخهای حفظی خواهند داشت.
بعد از صدور حکم رشد، چه اختیاراتی برای فرد ایجاد میشود؟
پس از صدور حکم رشد، فرد میتواند در حدود قوانین، بسیاری از امور مالی خود را شخصاً انجام دهد؛ مانند مدیریت اموال، دریافت یا پرداخت وجوه، افتتاح حساب بانکی یا انجام برخی معاملات مالی. البته حکم رشد به معنای رفع تمام محدودیتهای قانونی نیست و برخی موضوعات همچنان تابع مقررات خاص یا محدودیتهای سنی خواهند بود.
8 پاسخ
من بیست و سه سالمه وجوابشونو نمیدونم از مادر چهل و هفت سالم پرسیدم اونم خیلیا و نمیدونه با دیپلم ریاضی فیزیک دارم بیسوادم نیستم خیلیم تند جواب کامنتا و دادی انگار دعوا داری هی رشید محجور به خودت بیا آقا طلبکار مردم که نیستی
با درود- دقیقا نکته همینجاست! شما پاسخ این سوالات را نمیدانید پس به رشد عقلی کامل نرسیده اید! توجه داشته باشید که ممکن است فردی بیش از 18 سال سن داشته باشد ولی رشید نباشد! سن 18 سال اماره رشد است و نه دلیل قطعی رشد؛ به وضعیت فردی مثل شما در قانون سفه یا سفاهت میگویند. یعنی فردی که توانایی تشخیص سود و زیان و منافع مالی را ندارد. شاید منشاء تمسخر مفاهیم قانونی در متن سوال هم همین عدم فهم و سفاهت باشد! ضمنا باید توجه داشت آنچه در متن بالا گفته شده نمونه ای از سوالات است برای درک بهتر فضای مصاحبه قاضی و در عمل قطعا سوالات قاضی متفاوت است.
سلام ببخشید من حکم رشد گرفتم تقریبا یه ۴ ماهی میشه میخاستم بدونم که بعد از گرفتن حکم رشد دادگاه بعد از چند ماه تراکنشمو چک میکنه ؟
سلام – چنین چک کردن و کنترلی از سوی دادگاه انجام نمیشود.
من بیشتر پاسخ هارا میدانم اما تعداد کمی را نمی دانم ای کاش پاسخ سوالات را میزاشتید.البته که سوالات را قاضی نسبت به فرد می پرسه اما بازم ای کاش پاسخ سوالات را میزاشتید.
سلام عزیزم اگر پاسخ سوالات را نمیدانید یعنی به رشد کامل نرسیدید و زمان دادن دادخواست حکم رشد برای شما نرسیده است!!!
کسی پاسخ سوالات رو داره؟
سلام اگر پاسخ حداقل 90 درصد از این سوالات را نمی دانید پس محجور هستید. کسی نباید این را به شما بگوید و خودتان بدانید. یعنی انقدر تجریه اجتماعی و قدرت تشکیل سود و زیان را داتشه باشید که بتوانید به این سوالات جواب بدهید تا از نظر حقوقی رشید محسوب شودید. رشید یا شخص رشد یافته یا به رشد رسیده به کسی گفته میشوذ که هم قدرت تشخیص خوب و بد را دارد و هم سود و زیان.