حق اختراع، مالکیتهای صنعتی، فکری و تجاری

حقوق نوین برای آنچه از فکر، ذهن و خلاقیت افراد زاده میشود هم ارزش قائل شده و در کنار احترام به اینگونه اموال و تشخیص حق مالکیت بر آنها، حمایتهایی هم در جهت حفاظت و جلوگیری از سوء استفاده از مالکیت های فکری، معنوی، صنعتی و حق اختراع، به نفع مالک و پدید‌آورنده، وضع نموده است.

قانونگذار ما برای حمایت از مالکیت های فکری و مالکیت اموال اعتباری و مجازی از این دست، قوانینی وضع کرده و برای عدول کنندگان از این حقوق ضمانت اجراها و مجازاتهایی در نظر گرفته است. در هر حال باید گفت قانون گذار ما حق اختراع و حق تالیف و حق مالکیت طرح صنعتی و برندهای تجاری را محترم شمرده و از مالک آنها حمایت مینماید.

تخلف از انجام تعهد قراردادی

مهم ترین مصادیق مالکیتهای فکری و معنوی

حقوق مالكيت فكری،حقوقی است كه شخص نسبت به نتايج، يافته ها و آثار فكری خود دارد. به مجرد خلق پديده فكری در ذهن پديد آورنده، اثر فكری محقق میشود و در عالم ثبوت، به مرحله وجود ميرسد و دارنده آن ميتواند از منافع مادی و حقوق اخلاقی مترتب بر آن بهره مند شود.

البته لازم به ذکر است که اگرچه تشريفات قانونی، در ايجاد پديده فكری و ترتب حقوق مادی و معنوی بر آن نقشی ندارد، ولی لازمه بهره مند شدن از حمايت های قانونی، اين است كه تشريفات مقرر رعايت شود؛ بنابراين، پديدآورنده، زمانی ميتواند در مراجع رسمی عليه متجاوز اقامه دعوا کند كه تشريفات لازم و پروسه را انجام داده باشد.

حق ثبت اختراع

به موجب ماده 1 قانون ثبت اختراعات‌، طرح های صنعتی‌ و علائم تجاری مصوب 1386، اختراع نتیجه فکر فرد یا افراد است که برای اولین بار فرآیند یا فرآورده‌ای خاص را ارائه می ‌کند و مشکلی را دریک حرفه‌، فن‌، فناوری‌، صنعت و مانند آنها حل می‌ نماید. ماده 60 قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مقرر می دارد انجام هرگونه
فعالیتی در ایران که توسط اشخاصی غیر از مالک حقوق تحت حمایت این قانون و بدون موافقت او انجام گیرد، نقض حقوق ثبت اختراع محسوب گردیده و دارای ضمانت اجرا می باشد.

حقوق ناشی از صدور گواهی نامه ثبت اختراع 

الف: بهره برداری از اختراع ثبت شده در ایران توسط اشخاصی غیر از مالک اختراع، مشروط به موافقت مالک آن است. بهره برداری از اختراع ثبت شده به شرح زیر خواهد بود:

1. در صورتی که اختراع در خصوص فرآورده باشد:

اول: ساخت، صادرات و واردات، عرضه برای فروش، فروش و استفاده از فرآورده

دوم: ذخیره به قصد عرضه برای فروش، فروش یا استفاده از فرآورده

2: در صورتی که موضوع ثبت اختراع فرآیند باشد:

اول: استفاده از فرآیند

دوم: انجام عملیات ساخت، صادرات و واردات، عرضه برای فروش، فروش و استفاده از فرآورده در خصوص کالاهایی که مستقیما از طریق این فرآیند به دست می آیند

ب: مالک می تواند با رعایت حقوق ناشی از گواهی نامه اختراع، علیه هر شخص که بدون اجازه او بهره برداری های آتی را انجام دهد ( ساخت، صادرات و واردات، عرضه برای فروش، فروش و استفاده از فرآورده، ذخیره به قصد عرضه برای فروش، فروش یا استفاده از فرآورده ) و به حق مخترع تعدی کند و یا عملی انجام دهد که ممکن است منجر به تعدی به حق مخترع شود، به دادگاه شکایت کند.

 هر شخصی که با علم و عمد مرتکب عملی شود که آن عمل غیر قانونی تلقی شود (یعنی هرگونه استفاده از نام تجارتی توسط اشخاص ثالث به صورت نام تجارتی یا علامت جمعی یا هرگونه استفاده از آنها که عرفا باعث فریب عموم شود ) مجرم شناخته شده و علاوه بر جبران خسارت، به پرداخت جزای نقدی از ده میلیون ریال تا پنجاه میلیون ریال یا حبس تعزیری از نود و یک روز تا شش ماه یا هر دوی آنها محکوم خواهد شد.

شرایط ثبت اختراع در ایران 

1- جدید باشد: به موجب ماده 2 و بند (ه) ماده 4 قانون ثبت اختراعات‌، طرح های صنعتی‌و علائم تجاری، جدید بودن ازجمله شرایط برای ثبت اختراع معرفی گردیده است. شرط جدید بودن بدان معناست که اختراع باید ابداعی و نو باشد؛ بنابراین، اختراع مذکور نباید در هیچ کجاي دنیا و در هیچ قالبی منتشر شده باشد.
2- ابتکاری باشد: ابتکاری بودن یعنی محصول ناشی از فعالیت خلاقانه و مبتکرانه باشد. در واقع اختراع باید دارای مشخصه جدیدی باشد که سابقه آن مشخصه در دانش و زمینه فنی مربوط به آن اختراع پیش بینی نشده باشد. لازم به ذکر است که ابتکاری بودن اختراع بدین معنا است که در زمان ثبت اختراع، حتی افراد متخصص نیز از آن بی اطلاع باشند. تفاوت این شرط با شرط جدید بودن در این است که جدید بودن اختراع به معنی عدم وجود سابقه در خصوص موضوع اختراع است در حالی که ابتکاری بودن اختراع، شامل مواردی می شود که اختراع دارای سابقه است اما تغییراتی در شیوه استفاده از محصول سابق داده شده است. بنابراین اگر طرحی صرفا جنبه ظاهري داشته باشد و مشکلی را حل نکند، به عنوان اختراع ثبت نخواهد شد.
3- در صنعت و به طور عملی کاربرد داشته باشد: به این معنا که بتوان اختراع را در صنعت یا برای مقاصد تجاری مورد استفاده قرار داد. بنابراین اگر اختراع ادعایی یک پدیده و محصول صرفا نظری باشد ولو این که مفید باشد قابل ثبت به عنوان اختراع نیست. 

طی تشریفات ثبت اختراع در اداره ثبت شرکتها که زیر مجموعه قوه قضائیه است انجام میشود؛ در این خصوص عمده مراحل و پیگیری ها از طریق سایت ثبت شرکتها و سامانه ثبت من قابل انجام است.

حقوق مولفان و مصنفان

به موجب ماده یک قانون قانون حمایت حقوق مؤلف، مصنفان و هنرمندان 1348،  از نظر این قانون به مؤلف و مصنف و هنرمند “‌پدیدآورنده” و به آن چه از راه دانش یا هنر و یا ابتکار آنان پدید می‌ آید بدون در نظر گرفتن‌ طریقه یا روشی که در بیان و یا ظهور و یا ایجاد آن به کار رفته “‌اثر” اطلاق می ‌شود. در این قانون آثار مشمول حمایت حق مولف احصا گردیده است که شامل:
کتاب و رساله و جزوه و نمایشنامه و هر نوشته دیگر علمی و فنی و ادبی و هنری
شعر و ترانه و سرود و تصنیف که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد
اثر سمعی و بصیری به منظور اجراء در صحنه‌های نمایش یا پرده سینما یا پخش از رادیو یا تلویزیون که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا‌نشر شده باشد
 اثر موسیقی که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد
نقاشی و تصویر و طرح و نقش و نقشه جغرافیایی ابتکاری و نوشته‌ ها و خط های تزیینی و هر گونه اثر تزیینی و اثر تجسمی که به هر طریق و‌ روش به صورت ساده یا ترکیبی به وجود آمده باشد
هرگونه پیکره (مجسمه)
اثر معماری از قبیل طرح و نقشه ساختمان.
 اثر عکاسی که با روش ابتکاری و ابداع پدید آمده باشد
اثر ابتکاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و نقشه قالی و گلیم
اثر ابتکاری که بر پایه فرهنگ عامه (‌فولکلور) یا میراث فرهنگی و هنری ملی پدید آمده باشد
 اثر فنی که جنبه ابداع و ابتکار داشته باشد
هر گونه اثر مبتکرانه دیگر که از ترکیب چند اثر از اثرهای نامبرده در این فصل پدید آمده باشد
لازم به ذکر است به موجب بند 9 ماده 6 قانون مطبوعات از جمله مواردی که نشریات از انجام آن ممنوع گردیده اند سرقت های ادبی میباشد. تبصره 1 ذیل ماده مزبور سرقت ادبی را اینگونه تعریف کرده است: سرقت ادبی عبارتست از نسبت دادن عمدی تمام یا بخش قابل توجهی از آثار و نوشته های دیگران به خود یا غیر ولو به صورت ترجمه.

مجازات افراد در خصوص تخلف از قوانین مولفان و مصنفان

اشخاصی که عالما و عامدا مرتکب یکی از اعمال زیر شوند، علاوه بر تادیه خسارات شاکی خصوصی، به حبس جنحه ای از سه ماه تایک سال محکوم خواهند شد:

• در صورتی که اشخاصی غیر از وراث قانونی مترجم، از حق تکثیر یا تجدید چاپ، بهره برداری و نشر و پخش ترجمه ی مترجم بهره برداری نمایند
• در صورتی که وراث قانونی مترجم از حق تکثیر یا تجدید چاپ و بهره برداری و نشر و پخش ترجمه ی متوفی که به آنها منتقل می شود، بیش از سی سال از زمان تاریخ مرگ مترجم استفاده نمایند.
• کسانی که به تکثیر کتب و نشریات به همان زبان و شکلی که چاپ شده، به قصد فروش یا بهره برداری مادی از طریق چاپ افست یا طرق مشابه بدون اجازه صاحب حق می پردازند.
• کسانی که به نسخه برداری یا ضبط یا تکثیر آثار صوتی که بر روی صفحه یا نوار یا هر وسیله دیگر ضبط شده است، بدون اجازه صاحبان حق یا تولید کنندگان انحصاری یا قائم مقام قانونی آن می پردازند
• کسانی که آثار صوتی که بر روی صفحه یا نوار یا هر وسیله دیگر ضبط شده است و به صورت غیر مجاز در خارج تهیه شده است را به کشور وارد یا صادر کنند 

حق ثبت علامت تجاری

علامت تجاری به طور كلی عبارت است از هرگونـه علامـت تمييزدهنـده ای كـه تعيين كننده كالاها يا خدماتی باشد كه توسط يک شخص اعم از حقيقی يا حقوقی خاص تولید یا ارائه می شود. به موجب بندهای الف و ب ماده 40 قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری، استفاده از هر علامت که در ایران ثبت شده باشد، توسط
هر شخص غیر از مالک علامت‌، مشروط به موافقت مالک آن می ‌باشد. مالک علامت ثبت شده می‌تواند علیه هر شخصی که بدون موافقت وی از علامت استفاده کند و یا شخصی که مرتکب عملی شود که عادتاً منتهی به تجاوز به حقوق ناشی از ثبت علامت گردد، در دادگاه اقامه دعوی نماید. این حقوق شامل موارد استفاده از علامتی می ‌شود که شبیه علامت ثبت شده است و استفاده از آن برای کالا یاخدمات مشابه‌، موجب گمراهی عموم می ‌گردد.

حقوق ناشی از ثبت علامت

الف: استفاده از هر علامت که درایران ثبت شده باشد، توسط هر شخص غیر ازمالک علامت، مشروط به موافقت مالک آن می باشد

ب: مالک علامت ثبت شده می تواند علیه هر شخصی که بدون موافقت وی از علامت استفاده کند و یا شخصی که مرتکب عملی شود که عادتا منتهی به تجاوز حقوق ناشی از ثبت علامت گردد، در دادگاه اقامه دعوا نماید. این حقوق شامل موارد استفاده از علامتی می شود که شبیه علامت ثبت شده است و استفاده از آن برای کالا یا خدمات مشابه، موجب گمراهی عموم می گردد.

ج: حقوق ناشی از ثبت علامت، اقدامات مربوط به کالاها و خدماتی را که توسط مالک علامت یا با موافقت او به کشور وارد و در بازار عرضه می گردد، شامل نمی شود

د: مدت اعتبار ثبت علامت، ده سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن می باشد. این مدت با درخواست مالک آن، برای دوره های متوالی ده ساله با پرداخت هزینه مقرر، قابل تمدید است.

حق ثبت طرح‌های صنعتی

به موجب بند الف ماده 28 قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری، بهره ‌برداری از هر طرح صنعتی که در ایران ثبت شده باشد، توسط اشخاص‌، مشروط به موافقت مالک آن است‌. بند ج هین ماده بیان می دارد مالک طرح صنعتی ثبت شده‌، می‌تواند علیه شخصی که بدون موافقت او افعال مذکور در بند ب‌ این ماده (ساخت‌، فروش و وارد کردن اقلام حاوی آن طرح صنعتی‌)  را انجام دهد یا مرتکب عملی شود که عادتاً موجبات تجاوز آینده را فراهم آورد، در دادگاه اقامه دعوی نماید.

حقوق ناشی از ثبت طرحهای صنعتی

الف: بهره برداری از هر طرح صنعتی که در ایران ثبت شده باشد، توسط اشخاص، مشروط به موافت مالک آن است

ب: بهره برداری از یک طرح صنعتی ثبت شده عبارت است از: ساخت، فروش و وارد کردن اقلام حاوی آن طرح صنعتی

ج: مالک طرح صنعتی ثبت شده می تواند علیه شخصی که بدون موافقت او به ساخت، فروش و وارد کردن اقلام حاوی ان طرح صنعتی بپردازد یا مرتکب عملی شود که عادتا موجبات تجاوز آیند را فراهم آورد، در دادگاه اقامه دعوا نماید.

د: مدت اعتبار طرح صنعتی پنج سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن خواهد بود. این مدت را می توان برای دو دوره پنج ساله متوالی دیگر، پس از پرداخت هزینه مربوط تمدید نمود. پس از انقضاء هر دوره، که از پایان دوره شروع می شود، یک مهلت شش ماهه برای پرداخت هزینه تمدید گردیده و همچنین جریمه تاخیر در نظر گرفته خواهد شد.

حق مالکیت نسبت به ایده‌ها و اسرار تجاری

اسرار تجاری شامل هرگونـه فرمـول، طـرح، الگو، وسيله و گردآوری اطلاعات مورد استفاده در تجارت سری است كـه دارای ارزش اقتصادی است و برای به دست آوردن يک مزيت ميان رقبـايی كـه از آن آگاهی ندارند و يا از آن استفاده نميكنند مـورد بهـره بـرداری قـرار مـيگيـرد. به موجب بند ک ماده 45 قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی، کسب و بهره برداری غیرمجاز از هرگونه اطلاعات داخلی رقبا در زمینه تجاری، مالی، فنی و نظایر آن به نفع خود یا اشخاص ثالث در صورتی که منجر به اخلال در رقابت شود، ممنوع است. لازم به ذکر مقررات این ماده مشمول تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی می شود. لازم به ذکر است بر اساس ماده 648 قانون مجازات اسلامی طباء و جراحان و ماماها و داروفروشان و کلیه کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم اسرار می‌ شوند هر گاه در غیر از موارد‌ قانونی، اسرار مردم را افشا کنند به سه ماه و یک روز تا یک سال حبس و یا به یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال جزای نقدی محکوم ‌می ‌شوند. همچنین به موجب تبصره ماده 21 قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات در صورت انتشار اطلاعات واقعی بر خلاف مفاد این قانون، اشخاص متضرر مطابق با قواعد عمومی مسئولیت مدنی میتوانند جبران خسارت های وارد شده را مطالبه نمایند.

 شرایط و مقررات ثبت علامت، لوگو، برند و اسم تجاری

ضمانت اجرای عدم رعایت و نقض مالکیت های فکری

همانطور که گفته شد مالکیت افراد همیشه شامل اشیاء مادی که عین مشخص و قابل لمسی در عالم خارج هستند نمی شود. بلکه مقنن ازهر مالکیتی که مایه زیان جامعه نشود و وسیله ای برای اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی نشود، حمایت می کند از جمله ی این مالکیت ها، مالکیت فکری است که با توجه به عصر ارتباطات وتکنولوژی و پیشرفت روز افزون بشر در انتقال تفکرات خویش و ایجاد وسایل و امکاناتی که وابسته به قوه تفکر بشر است و قابل لمس نیست، می توان به صورت محسوسی نیاز به در نظر گرفتن حقوق و ضمانت اجراهای مربوط به این نوع مالکیت را احساس نمود.

 گرچه مالکیت در حقوق مالکیت فکری موقت و برای نمونه حقوق مادی مولف و پدیدآورنده نرم افزار سی سال است ولی حتی همین مالکیت موقت نیز، نیاز به حمایت قانونگذار دارد تا از سوی افراد مورد سوء استفاده قرار نگیرد.

البته در حقوق مالکیت فکری، حقوق مادی پدید آورنده در صورتی از حمایت قانون برخوردار خواهد بود که اثر برای نخستین بار در ایران چاپ، پخش، نشر یا اجراء شده باشد ولی حمایت از حقوق معنوی پدید آورنده منوط به شرطی نشده است.

قانونگذار ایران در زمینه های زیر به وضع قانون در ارتباط با مالکیت فکری پرداخته و مالکیت افراد را به رسمیت شناخته و با در نظر گرفتن ضمانت اجراء برای هر یک، به آنها استحکام بخشیده است.

ضمانت اجرای نقض حق اختراع ثبت شده

به موجب ماده 1 قانون ثبت اختراعات‌، طرح های صنعتی‌و علائم تجاری مصوب 1386، اختراع نتیجه فکر فرد یا افراد است که برای اولین بار فرآیند یا فرآورده‌ای خاص را ارائه می‌کند و مشکلی را دریک حرفه‌، فن‌، فناوری‌، صنعت و مانند آنها حل می‌نماید.

به موجب ماده 4 قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری، اختراعات غیرقابل ثبت شامل موارد زیر می باشد:

• الف – کشفیات‌، نظریه‌های علمی‌، روشهای ریاضی و آثار هنری‌.
• ‎‎‎ب – طرحها و قواعد یا روشهای انجام کار تجاری و سایر فعالیتهای ذهنی و اجتماعی‌.
• ‎‎‎ج – روشهای تشخیص و معالجه بیماریهای انسان یا حیوان‌ 
• ‎‎‎د – منابع ژنتیک و اجزاء ژنتیک تشکیل دهنده آنها و همچنین فرآیندهای بیولوژیک تولید آنها.
• ‎‎‎هـ – آنچه قبلاً در فنون و صنایع پیش‌بینی شده باشد.
• ‎‎‎و – اختراعاتی که بهره‌برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق‌حسنه باشد.

لازم به ذکر است که فن یا صنعت قبلی مذکور در بند هـ فوق عبارت است از هر چیزی که در نقطه‌ای از جهان ازطریق انتشار کتبی یا شفاهی یا ازطریق استفاده عملی و یا هرطریق دیگر، قبل از تقاضا و یا درموارد حق تقدم ناشی از اظهارنامه ثبت اختراع‌، افشاء شده باشد.

لازم به ذکر است که درصورتی که افشاء اختراع ظرف مدت شش ماه قبل از تاریخ تقاضا یا درموارد مقتضی قبل از تاریخ حق تقدم اختراع صورت گرفته باشد، مانع ثبت نخواهد بود.

براي ثبت هر اثر و نوآوري در ایران باید به وبسایت سازمان مالکیت معنوي مراجعه نمود.

در این سایت می باید اظهارنامه اختراع ثبت گردد. در این اظهارنامه مخترع باید نسبت به تکمیل برخی از اطلاعات و مشخصات شخصی خود اقدام کند اما  مهمترین بخش اظهارنامه مربوط به ثبت اثر و توضیحات مربوطه آن است.

در صورتی که پس از ارائه مستندات لازم و شرحح اختراع بتوان کارشناسان مرکز را مجاب نمود، اختراع ثبت گردیده و گواهی آن صادر می گردد.

ماده 60 قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مقرر می دارد انجام هرگونه فعالیتی در ایران که توسط اشخاصی غیر از مالک حقوق تحت حمایت این قانون و بدون موافقت او انجام گیرد، نقض حقوق ثبت اختراع محسوب گردیده و دارای ضمانت اجرا می باشد.

ضمانت اجرای عدم رعایت حق تالیف و تصنیف

قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان بدنه اصلی قانون حق تکثیر در ایران است، این قانون با هدف حمایت از حقوق مادی و معنوی مولفین، مصنفان و هنرمندان به وجود آمد است.

در این قانون برای تخلفات افراد مجازات های در نظر گرفته شده است به شرح زیر:

حبس تادیبی از شش ماه تا سه سال: هر کس تمام یا قسمتی از اثر دیگری را که مورد حمایت قانون است به نام خود یا به نام پدید آورنده، بدون اجازه او و یا عالما عامدا به نام شخص دیگری غیر از پدید آورنده، نشر، پخش یا عرضه کند

حبس تادیبی از سه ماه تا یک سال: اگر کسی نام و نشانه ویژه ای که معرف اثر است و از حمایت قانون برخوردار است را برای اثر دیگری از همان نوع یا مانند آن به ترتیبی که القاء شبهه کند، به کار برد.

اگر انتقال گیرنده و ناشر و کسانی که طبق این قانون اجازه استفاده یا استناد یا اقتباس از اثری را به منظور انتفاع دارند، نام پدید آورنده را با عنوان و نشانه ویژه معرف اثر، همراه اثر یا روی نسخه اصلی یا نسخه های چاپی یا تکثیر شده به روش معمول و متداول اعلام و درج ننماید به جز مواردی که پدید آورنده ترتیب دیگری اتخاذ کرده باشد.

هر گونه تغییر یا تحریف در اثرهای مورد حمایت این قانون و نشر آن بدون اجازه پدید آورنده؛ اگر چاپخانه ها و بنگاه های ضبط صوت و کارگاهها و اشخاصی که به چاپ یا نشر یا پخش یا ضبط و تکثیر اثرهای مورد حمایت این قانون می پردازند، شماره دفعات چاپ و تعداد نسخه کتاب یا تکثیر یا پخش یا انتشار و شماره مسلسل روی صفحه موسیقی و صدا را بر تمام نسخه هایی که پخش می شود با ذکر تاریخ و نام چاپخانه یا بنگاه و کارگاه مربوط بر حسب مورد درج ننمایند.

ضمانت اجرای عدم رعایت حقوق ناشی از طرح‌های صنعتی ثبت شده

حقوق ناشی از ثبت طرح صنعتی‌، مدت اعتبار و تمدید آن به شرح زیر است‌:
‎‎‎الف – بهره‌برداری از هر طرح صنعتی که در ایران ثبت شده باشد، توسط اشخاص‌، مشروط به موافقت مالک آن است‌.
‎‎‎ب – بهره‌برداری از یک طرح صنعتی ثبت شده عبارت است از: ساخت‌، فروش و وارد کردن اقلام حاوی آن طرح صنعتی‌.
‎‎‎ج – مالک طرح صنعتی ثبت شده‌، می‌تواند علیه شخصی که بدون موافقت او افعال مذکور در بند (ب‌) این ماده را انجام دهد یا مرتکب عملی شود که عادتاً موجبات تجاوز آینده را فراهم آورد، در دادگاه اقامه دعوی نماید.
‎‎‎د – مدت اعتبار طرح صنعتی پنج سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن خواهد بود. این مدت را می‌توان برای دو دوره پنجساله متوالی دیگر پس از پرداخت هزینه مربوط تمدید نمود. پس از انقضاء هر دوره که از پایان دوره شروع می‌شود، یک مهلت شش ماهه برای پرداخت هزینه تمدید گردیده و همچنین جریمه تأخیر در نظر گرفته خواهد شد.

ضمانت اجرای عدم رعایت علائم تجاری ثبت شده

حقوق ناشی از ثبت علامت‌، مدت اعتبار و تمدید آن به شرح زیر است‌:
‎‎‎الف – استفاده از هر علامت که در ایران ثبت شده باشد، توسط
هر شخص غیراز مالک علامت‌، مشروط به موافقت مالک آن می‌باشد.
‎‎‎ب – مالک علامت ثبت شده می‌تواند علیه هر شخصی که بدون موافقت وی از علامت استفاده کند و یا شخصی که مرتکب عملی شود که عادتاً منتهی به تجاوز به حقوق ناشی از ثبت علامت گردد، در دادگاه اقامه دعوی نماید. این حقوق شامل موارد استفاده از علامتی می‌شود که شبیه علامت ثبت شده است و استفاده از آن برای کالا یاخدمات مشابه‌، موجب گمراهی عموم می‌گردد.
‎‎‎ج – حقوق ناشی از ثبت علامت‌، اقدامات مربوط به کالاها و خدماتی را که توسط مالک علامت یا با موافقت او به کشور وارد و در بازار ایران عرضه می‌گردد، شامل نمی‌شود.
‎‎‎د – مدت اعتبار ثبت علامت ده سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن می‌باشد. این مدت با درخواست مالک آن برای دوره‌های متوالی ده ساله با پرداخت هزینه مقرر، قابل تمدید است‌. یک مهلت ارفاقی شش ماهه که از پایان دوره شروع می‌شود، برای پرداخت هزینه تمدید، با پرداخت جریمه تأخیر، درنظر گرفته می‌شود.

ضمانت اجرای نقض اسرار و ایده‌های تجاری

کسانی که به تحصیل غیر قانونی اسرار تجاری و اقتصادی بنگاه ها و موسسات برای خود می پردازند و یا به افشای اسرار تجاری و اقتصادی برای اشخاص ثالث در محیط الکترونیکی می پردازند و هر کس در بستر مبادلات الکترونیکی به منظور رقابت، منفعت و یا ورود خسارت به بنگاه های تجاری، صنعتی، اقتصادی و خدماتی، با نقض حقوق قراردادهای استخدام مبنی بر عدم افشای اسرار شغلی و یا دست یابی غیر مجاز، اسرار تجاری آنان را برای خود تحصیل نموده و یا برای اشخاص ثالث افشا نمایند، به حبس از شش ماه تا دو سال و نیم و جزا نقدی معادل پنجاه میلیون ریال محکوم خواهند شد.

آیا چک ثبت نشده قابل شکایت است؟

قوانین و مقررات راجع به مالکیتهای فکری و معنوی

در ادامه به مهمترین قوانین راجع به حمایت از حقوق دارندگان مالکیتهای فکری و معنوی اشاره میشود و نیز ضمن معرفی این قوانین برخی از فرازهای مهم آورده خواهد شد.

ماده21 قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات: هر شخصی اعم از حقیقی یا حقوقی که در نتیجه انتشار اطلاعات غیرواقعی درباره او به منافع مادی و معنوی وی صدمه وارد شده است حق دارد تا اطلاعات مذکور را تکذیب کند یا توضیحاتی درباره آنها ارائه دهد و مطابق با قواعد عمومی مسؤولیت مدنی جبران خسارتهای وارد شده را مطالبه نماید. تبصره ـ در صورت انتشار اطلاعات واقعی بر خلاف مفاد این قانون، اشخاص حقیقی و حقوقی حق دارند که مطابق قواعد عمومی مسؤولیتهای مدنی، جبران خسارتهای وارد شده را مطالبه نمایند.

ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی: اطباء و جراحان و ماماها و داروفروشان و کلیه کسانی که به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم اسرار می‌شوند هر گاه در غیر از موارد‌قانونی، اسرار مردم را افشا کنند به سه ماه و یک روز تا یک سال حبس و یا به یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال جزای نقدی محکوم ‌می ‌شوند.

قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان: از نظر این قانون به مؤلف و مصنف و هنرمند “‌پدیدآورنده” و به آن چه از راه دانش یا هنر و یا ابتکار آنان پدید می‌آید بدون در نظر گرفتن‌طریقه یا روشی که در بیان و یا ظهور و یا ایجاد آن به کار رفته “‌اثر” اطلاق می‌شود.
در ماده 2  این قانون اثرهای مورد حمایت این قانون به شرح زیر است:

• 1 – کتاب و رساله و جزوه و نمایشنامه و هر نوشته دیگر علمی و فنی و ادبی و هنری.
• 2 – شعر و ترانه و سرود و تصنیف که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد.
• 3 – اثر سمعی و بصیری به منظور اجراء در صحنه‌های نمایش یا پرده سینما یا پخش از رادیو یا تلویزیون که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا‌نشر شده باشد.
• 4 – اثر موسیقی که به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد.
• 5 – نقاشی و تصویر و طرح و نقش و نقشه جغرافیایی ابتکاری و نوشته‌ها و خطهای تزیینی و هر گونه اثر تزیینی و اثر تجسمی که به هر طریق و‌روش به صورت ساده یا ترکیبی به وجود آمده باشد.
• 6 – هر گونه پیکره (‌مجسمه).
• 7 – اثر معماری از قبیل طرح و نقشه ساختمان.
• 8 – اثر عکاسی که با روش ابتکاری و ابداع پدید آمده باشد.
• 9 – اثر ابتکاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و نقشه قالی و گلیم.
• 10 – اثر ابتکاری که بر پایه فرهنگ عامه (‌فولکلور) یا میراث فرهنگی و هنری ملی
• پدید آمده باشد.
• 11 – اثر فنی که جنبه ابداع و ابتکار داشته باشد.
• 12 – هر گونه اثر مبتکرانه دیگر که از ترکیب چند اثر از اثرهای نامبرده در این فصل پدید آمده باشد.

بند 9 ماده 6 قانون مطبوعات: سرقتهای ادبی و همچنین نقل مطالب از مطبوعات و احزاب و گروههای منحرف و مخالف اسلام (‌داخلی و خارجی) به نحوی که تبلیغ از آنها‌باشد (‌حدود موارد فوق را آیین‌نامه مشخص می‌کند.)

قانون ثبت اختراعات ، طرحهای صنعتی و علائم تجاری: اختراع نتیجه فکر فرد یا افراد است که برای اولین بار فرآیند یا فرآورده‌ای خاص را ارائه می‌کند و مشکلی را دریک حرفه‌، فن‌، فناوری‌، صنعت و مانند آنها حل می‌نماید.

بند ک ماده 45 قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی:   اعمال ذیل که منجر به اخلال در رقابت می‌‌شود، ممنوع است:

• کسب غیرمجاز، سوء استفاده از اطلاعات و موقعیت اشخاص
• کسب و بهره‌برداری غیرمجاز از هرگونه اطلاعات داخلی رقبا در زمینه تجاری، مالی، فنی و نظایر آن به نفع خود یا اشخاص ثالث.
• کسب و بهره‌برداری غیرمجاز از اطلاعات و تصمیمات مراجع رسمی‌، قبل از افشاء یا اعلان عمومی آنها و یا کتمان آنها به نفع خود یا اشخاص ثالث.
• سوء استفاده از موقعیت اشخاص به نفع خود یا اشخاص ثالث.

قانون حمایت از حقوق پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای: در صورت وجود تخلفات افراد از این قانون، مجازات های زیر مور حکم قرار خواهد گرفت:

هر کس حقوق مورد حمایت این قانون را نقض نماید، علاوه بر جبران خسارت به حبس از نود و یک روز تا شش ماه و جزای نقدی از ده میلیون تا پنجاه میلیون ریال محکوم می گردد. خسارات شاکی خصصوصی از اموال شخص مرتکب جبران می شود. شاکی خصوصی می تواند تقاضا کند مفاد حکم دادگاه در یکی از روزنامه ها با انتخاب و هزینه او آگهی شود

قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری: علامت تجارتی پس از آنکه به ثبت رسید، انحصاری است و مخصوص کسانی است که آن را به ثبت رسانیده اند و تجار و افراد حقیقی و حقوقی، حق استفاده از آن را ندارند و اگر شخصی آن را جعل نموده و یا به هر نحوی که به حقوق و منافع آنها ضرر وارد شود به کار برد، مجرم شناخته می شود و برابر قانون مجازات می گردد.

هر کس مهر یا منگنه یا علامت یکی از شرکت های غیر دولتی را که مطابق قانون تشکیل شده است یا یکی از تجارتخانه ها را جعل کند یا با علم به جعل استعمال نماید، علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از سه ماه تا دو سال محکوم خواهد شد

ضمنا؛ برای کسی که بدون مجوز، مهر یا علامت تجارتی تجارتخانه یا شرکت تجارتی را به دست آورده و به هر طریقی که ممکن باشد از آن استفاده کند یا اینکه موجب استفاده آن به وسیله سایرین بشود، در صورتی که خسارتی به صاحب علامت وارد شده باشد، باید آن را جبران نماید و علاوه بر آن به مجازات حبس نیز محکوم می شود.

علاوه بر این؛ هر شخصی که با علم و عمد مرتکب عملی شود که نقض حقوق زیر به شمار آید، مجرم شناخته شده و علاوه بر جبران خسارت، به پراخت جزای نقدی از ده میلیون ریال تا پنجاه میلیون ریال یا حبس تعزیری از نود و یک روز تا شش ماه یا هر دوی آنها محکوم خواهد شد

قانون تجارت الکترونیکی: در قانون تجارت الکترونیکی اشاره ای به حقوق مالکیت فکری در حوزه مبادلات الکترونیکی شده است که در قوانین قبلی تعریف نشده بودند و این قانون مشخص می کند معاملات الکترونیکی مشمول قوانین فعلی مالکیت فکری ایران می باشند.

وکیل متخصص قراردادها و املاک در تهران